ارزیابی اعتبار و چالش‌های اخلاقی استفاده از مدل‌های زبانی بزرگ (LLMs) در شناسایی الگوهای طرحواره‌ای در روان‌درمانی بالینی: یک مرور ساختار یافته ادبیات

ارزیابی اعتبار و چالش‌های اخلاقی استفاده از مدل‌های زبانی بزرگ (LLMs) در شناسایی الگوهای طرحواره‌ای در روان‌درمانی بالینی: یک مرور ساختار یافته ادبیات

جعفر عسکری شهید1

1) دانشجوي کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، دانشگاه آزاد اصفهان (خوراسگان(

کد IOI مقاله : ACZF-ACAGDC
محل انتشار : ششمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(6icmba.ir)
چکیده :
    مدل‌های زبانی بزرگ (LLMs) با قابلیت پردازش و تحلیل داده‌های متنی، فرصت‌های جدیدی را برای ارزیابی روان‌شناختی و شناسایی الگوهای شناختی و هیجانی فراهم کرده‌اند. یکی از زمینه‌های بالقوه کاربرد این فناوری‌ها، شناسایی الگوهای طرحواره‌ای در روان‌درمانی بالینی است؛ بااین‌حال، اعتبار استنباط‌های حاصل از این مدل‌ها و پیامدهای اخلاقی استفاده از آن‌ها همچنان با چالش‌هایی همراه است. پژوهش حاضر با هدف بررسی ظرفیت‌ها، محدودیت‌های اعتبار و چالش‌های اخلاقی به‌کارگیری مدل‌های زبانی بزرگ در شناسایی الگوهای طرحواره‌ای انجام شد. این مطالعه با رویکرد مرور ساختاریافته ادبیات و سنتز روایتی، بر پایه منابع گردآوری‌شده از پایگاه‌های Google Scholar، PubMed و APA PsycINFO انجام گرفت. منابع مرتبط با کاربرد هوش مصنوعی و مدل‌های زبانی در روان‌شناسی بالینی، تحلیل زبان، ارزیابی روان‌شناختی و ملاحظات اخلاقی بررسی و یافته‌ها به‌صورت موضوعی دسته‌بندی شدند. نتایج نشان داد که مدل‌های زبانی بزرگ از ظرفیت بالقوه‌ای برای شناسایی الگوهای زبانی، شناختی و هیجانی مرتبط با طرحواره‌ها برخوردارند؛ بااین‌حال، تعمیم این قابلیت به شناسایی معتبر طرحواره‌های ناسازگار اولیه، بدون اعتبارسنجی روان‌سنجی و بالینی، قابل اتکا نیست. همچنین، محدودیت در تفسیرپذیری خروجی‌ها، سوگیری‌های الگوریتمی، تفاوت‌های فرهنگی و زبانی و مخاطرات مربوط به محرمانگی داده‌های مراجعان از مهم‌ترین چالش‌های کاربرد این فناوری‌ها به شمار می‌روند. بر این اساس، استفاده از مدل‌های زبانی بزرگ در این حوزه باید در جایگاه ابزارهای پشتیبان ارزیابی و تصمیم‌گیری بالینی و همراه با نظارت متخصص و اعتبارسنجی مستقل قرار گیرد.

کلمات کلیدی : مدل‌های زبانی بزرگ طرحواره‌های شناختی اعتبار بالینی روان‌درمانی دیجیتال اخلاق در هوش مصنوعی