پذیرش نقش مادری در گذار به والدگری: مرور روایتی ـ انتقادی پژوهش‌های پنج سال اخیر

پذیرش نقش مادری در گذار به والدگری: مرور روایتی ـ انتقادی پژوهش‌های پنج سال اخیر

زینب ساکتی1 خدیجه بلکامه2

1) دکتری روانشناسی، گروه روانشناسی، واحد اصفهان(خوراسگان).دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
2) ستادیار گروه روانشناسی، دانشگاه قران و عترت، اصفهان، ایران

کد IOI مقاله : ACZF-ACAGHF
محل انتشار : ششمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(6icmba.ir)
چکیده :
    زمینه و هدف: پذیرش نقش مادری در پیوند با هویت، شرایط رابطه‌ای، باورهای فرهنگی و امکانات زندگی شکل می‌گیرد؛ بااین‌حال، مرز میان تصمیم برای فرزندآوری، آمادگی روانی و ادغام نقش پس از تولد در پژوهش‌ها همیشه روشن نیست. این مقاله با هدف بازخوانی انتقادی شواهد پنج سال اخیر و تبیین پیامدهای آن برای آموزش و حمایت روان‌شناختی تدوین شد. روش: در یک مرور روایتی ـ تلفیقی، پژوهش‌های داوری‌شده سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۶ در زمینه هویت مادری، تعادل نقش، نگرش‌ها، حمایت اجتماعی و مداخلات روان‌شناختی به‌صورت هدفمند بررسی شدند. مطالعات بنیادی قدیمی‌تر تنها برای روشن‌کردن خاستگاه مفاهیم استفاده شدند. یافته‌ها: شواهد از ضرورت تفکیک مراحل تصمیم پیش از بارداری، گذار در دوران بارداری و سازگاری پس از تولد حمایت می‌کنند. یافته‌های مربوط به باورهای مادری فشرده، فشار اجتماعی و کیفیت رابطه زوجی نشان می‌دهند که آمادگی روان‌شناختی را نمی‌توان صرفاً به نگرش مثبت فرد تقلیل داد. مطالعات مداخله‌ای، از جمله پژوهش‌های منتشرشده ایرانی، نتایج امیدوارکننده‌ای گزارش کرده‌اند، ولی ناهمگونی ابزارها، تفاوت جمعیت‌ها و محدودیت پیگیری، قطعیت استنتاج را کاهش می‌دهد. نتیجه‌گیری: آموزش و حمایت اثربخش باید بر نیازسنجی، احترام به انتخاب آگاهانه، مشارکت خانواده و دسترسی واقعی به خدمات تکیه کند؛ همچنین سنجش اختصاصی پذیرش نقش مادری پیش از بارداری و مطالعات طولی بومی ضروری است.

کلمات کلیدی : پذیرش نقش مادری هویت مادری گذار به مادری تعادل نقش حمایت اجتماعی تصمیم‌گیری آگاهانه