تحلیل نوآوری‌های قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ ایران در حوزه پیشگیری از وقوع جرم؛ فرصت‌ها، تهدیدها و چالش‌ها

تحلیل نوآوری‌های قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ ایران در حوزه پیشگیری از وقوع جرم؛ فرصت‌ها، تهدیدها و چالش‌ها

فردین رضایی1 کیوان محمدی2

1) کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، استان کردستان، ایران.
2) کارشناسی ارشد رشته جزا و جرم شناسی، دانشگاه ایرانیان تهران، ایران.

کد IOI مقاله : AZDD-AAGBEB
محل انتشار : چهارمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی و توسعه کسب و کار(4icmba.ir)
چکیده :
    قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ به عنوان یکی از مهم‌ترین تحولات حقوق کیفری ایران، سیاست‌های نوینی را در حوزه پیشگیری از وقوع جرم ارائه داده است. این مقاله با هدف تحلیل نوآوری‌های این قانون در زمینه پیشگیری از جرم و ارزیابی فرصت‌ها، تهدیدها و چالش‌های پیش رو نگارش یافته است. روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی و منابع کتابخانه‌ای انجام شده و با اتکا به بررسی محتوای قانون جدید و مقایسه با قوانین پیشین و تجارب حقوقی سایر کشورها، تصویری جامع از دستاوردها و کاستی‌های سیاست کیفری نوین ایران ارائه می‌نماید. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ با ایجاد و توسعه نهادهایی همچون مجازات‌های جایگزین حبس، تعویق صدور حکم، تعلیق اجرای مجازات و نظام نیمه‌آزادی، بستر مناسبی برای حرکت از سیاست سرکوبگرانه صرف به سمت عدالت ترمیمی و پیشگیرانه فراهم آورده است. این نوآوری‌ها امکان تقویت بازدارندگی، کاهش جمعیت کیفری زندان‌ها، ارتقای بازاجتماعی شدن محکومان و تحقق مفهوم واقعی پیشگیری از جرم را تا حد بسیاری افزایش داده است. همچنین، بهره‌گیری از نهادهای نوین مانند مددکاران اجتماعی، شوراهای حل اختلاف و میانجیگری در فرآیندهای قضایی، بر اهمیت حل‌وفصل اختلافات به روشی غیرقهرآمیز و مشارکتی تاکید دارد. با این حال، بررسی‌ها حکایت از آن دارد که تحقق اهداف قانون جدید با چالش‌هایی همراه است؛ چالش‌هایی همچون ابهام در برخی مواد قانونی، نبود وحدت رویه قضایی، کمبود آموزش برای قضات و ضابطین، ضعف زیرساخت‌های فرهنگی و اجتماعی و نگرانی نسبت به تضعیف اثر بازدارندگی کیفری. تجربه نظام‌های حقوقی پیشرفته نیز نشان می‌دهد که موفقیت این سیاست‌ها مستلزم تقویت بسترهای حمایتی، ارتقای توانمندی نهادهای اجرایی و نظارتی و افزایش مشارکت جامعه است.

کلمات کلیدی : قانون مجازات اسلامی پیشگیری از جرم مجازات‌های جایگزین عدالت ترمیمی چالش‌های اجرایی