تاثیر اکراه بر اعتبار قراردادها: مطالعه‌ای تطبیقی بین فقه و حقوق فرانسه

تاثیر اکراه بر اعتبار قراردادها: مطالعه‌ای تطبیقی بین فقه و حقوق فرانسه

سودا عبدالهی1

1) کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد آیت الله آملی، آمل، ایران

کد IOI مقاله : AZDD-AAZEKG
محل انتشار : چهارمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی و توسعه کسب و کار(4icmba.ir)
چکیده :
    این مقاله به بررسی تأثیر اکراه بر اعتبار قراردادها از منظر فقه اسلامی و حقوق فرانسه می‌پردازد. اکراه، به‌عنوان یکی از پیچیده‌ترین مسائل حقوقی، می‌تواند به شدت بر پایداری و اعتبار قراردادها تأثیر بگذارد. در فقه اسلامی، اکراه به معنی وادار کردن فرد به انجام عملی بر خلاف میل او تحت فشارهای مختلف است. این فشار ممکن است جسمی، روانی یا اقتصادی باشد و به‌طور مستقیم بر اراده آزاد فرد تأثیر می‌گذارد. بر این اساس، قراردادهایی که تحت تأثیر اکراه منعقد شده باشند، در فقه اسلامی معمولاً باطل شمرده می‌شوند، مگر در شرایط خاصی همچون اضطرار که برخی فقها آن را مجاز می‌دانند. از سوی دیگر، در حقوق فرانسه، اکراه نیز به‌عنوان نقصی در اراده شناخته می‌شود که می‌تواند منجر به بطلان یا فسخ قرارداد گردد. در این نظام، اکراه به دو نوع قانونی و غیرقانونی تقسیم می‌شود و برای اثبات آن، وجود تهدید یا فشار از سوی یکی از طرفین یا شخص ثالث ضروری است. حقوق فرانسه به طور ویژه به پیچیدگی‌های اجتماعی و اقتصادی و تأثیر آن‌ها بر تصمیم‌گیری افراد توجه دارد. در هر دو نظام حقوقی، اثبات اکراه نیازمند وجود تهدید جدی و عدم امکان تصمیم‌گیری آزادانه است، اما تفاوت‌های مهمی در نحوه برخورد و تفاسیر این دو سیستم وجود دارد. فقه اسلامی بر نیت و قصد واقعی طرفین تمرکز دارد و هر نوع اکراهی که بر این اراده تأثیر بگذارد می‌تواند قرارداد را باطل کند. در مقابل، حقوق فرانسه علاوه بر نیت، به محیط اقتصادی و اجتماعی نیز توجه می‌کند و اکراه را در بستر گسترده‌تری تحلیل می‌نماید. نتایج این مطالعه تطبیقی نشان می‌دهد که هر دو سیستم حقوقی بر اهمیت اراده آزاد و سلامت آن در اعتبار قراردادها اتفاق‌نظر دارند، اما تفاوت در تحلیل و ارزیابی شرایط اکراه می‌تواند به‌عنوان مبنای پژوهش‌های بیشتری در حوزه حقوق تطبیقی مورد استفاده قرار گیرد. پیشنهاد می‌شود که در سیستم حقوقی ایران، که از پیشینه فقهی اسلامی برخوردار است، به تأثیرات اجتماعی و اقتصادی اکراه نیز توجه بیشتری معطوف شود. برگزاری کارگاه‌ها و سمینارهای آموزشی و پژوهشی تطبیقی می‌تواند به ارتقای درک متقابل از تعارض‌ها و شباهت‌های این دو سیستم کمک کند.

کلمات کلیدی : اکراه قراردادها فقه اسلامی حقوق فرانسه اراده آزاد حقوق موضوعه ایران