ارزیابی روند گسترش شهری قم با استفاده از سنجش از دور و طبقه‌بندی ماشین بردار پشتیبان

ارزیابی روند گسترش شهری قم با استفاده از سنجش از دور و طبقه‌بندی ماشین بردار پشتیبان

علی مهتدی1 سعید صادقیان2

1) کارشناس ارشد سنجش از دور، مؤسسه آموزش عالی حکمت قم،
2) دانشیار دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط‌زیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران،

کد IOI مقاله : AZDE-AADFKF
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی معماری،عمران،شهرسازی،محیط زیست و افق های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب(4icacu.com)
چکیده :
    این پژوهش به تحلیل دقیق روند گسترش فیزیکی شهر قم در فاصله‌ی سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۰ با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای سری لندست (TM و OLI) و الگوریتم طبقه‌بندی ماشین بردار پشتیبان می‌پردازد. هدف اصلی، شناسایی تغییرات مکانی-زمانی کاربری اراضی و درک جهت‌گیری توسعه شهری در بستری داده‌محور و قابل تعمیم به شهرهای مشابه در اقلیم خشک ایران است. در گام نخست، تصاویر منتخب پس از انجام تصحیحات هندسی و رادیومتریکی، با بهره‌گیری از الگوریتم ماشین بردار پشتیبان، طبقه‌بندی شده‌اند. سپس، روش مقایسه پس از طبقه‌بندی برای آشکارسازی تغییرات به کار گرفته شد. ارزیابی صحت طبقه‌بندی با استفاده از ماتریس خطا و شاخص کاپا انجام و دقت بالای بیش از ۹۰ درصد برای هر دو سال حاصل شد. یافته‌ها نشان می‌دهند که بیش از 7.5 درصد از اراضی بایر و 5.1 درصد از پوشش‌های گیاهی به کاربری ساخته‌شده و معابر تبدیل شده‌اند، در حالی که احیای فضای سبز تنها در حدود ۴ درصد تحقق یافته است. توسعه فیزیکی شهر در جهات جنوبی، جنوب‌غربی و شمال‌غربی متمرکز بوده و جهت شرقی به‌عنوان محور توسعه آتی بالقوه شناخته می‌شود. نتایج نشان‌دهنده‌ی توسعه‌ای ناپایدار، مبتنی بر تبدیل فضاهای طبیعی به مصنوع انسانی است که نیازمند بازنگری سیاست‌های شهری، بهره‌گیری از رصد ماهواره‌ای مستمر و طراحی الگوهای پایدار توسعه فضایی است.

کلمات کلیدی : تغییرات کاربری زمین گسترش فیزیکی شهر ماشین بردار پشتیبان تصاویر ماهواره‌ای لندست آشکارسازی تغییرات