طراحی مدل یکپارچه مدیریت بحران شهری در مواجهه با بحران‌های ثانویه پس از زلزله: مطالعه موردی بر مناطق پرخطر شمال غرب ایران

طراحی مدل یکپارچه مدیریت بحران شهری در مواجهه با بحران‌های ثانویه پس از زلزله: مطالعه موردی بر مناطق پرخطر شمال غرب ایران

امین اتحاد1 سعید حکمت منش2

1) دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست (HSE)، دانشگاه مهر البرز
2) دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی ایمنی، بهداشت و محیط زیست (HSE)، دانشگاه مهرالبرز، تهران

کد IOI مقاله : AZDE-ABHKDF
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی معماری،عمران،شهرسازی،محیط زیست و افق های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب(4icacu.com)
چکیده :
    زلزله‌ها به عنوان یکی از مخرب‌ترین بلایای طبیعی، علاوه بر خسارات مستقیم، به طور معمول بحران‌های ثانویه متعددی همچون آتش‌سوزی، تخریب زیرساخت‌های حیاتی، نشت مواد خطرناک، قطعی شبکه‌های برق و ارتباطات و شیوع بیماری‌های واگیر ایجاد می‌کنند که می‌تواند پیامدهای انسانی و اقتصادی گسترده‌تری را به دنبال داشته باشد. مدیریت مؤثر این بحران‌های ثانویه نیازمند رویکردی یکپارچه و جامع است که تمامی مراحل پیشگیری، آمادگی، واکنش و بازسازی را پوشش دهد و هماهنگی میان نهادهای مختلف را تضمین کند. این مطالعه با تمرکز بر مناطق پرخطر شمال غرب ایران، که از منظر زلزله‌خیزی و ساختارهای آسیب‌پذیر دارای ریسک بالا هستند، اقدام به طراحی مدلی یکپارچه در مدیریت بحران‌های ثانویه پس از زلزله نموده است. روش تحقیق ترکیبی شامل تحلیل اسناد، مصاحبه با کارشناسان مدیریت بحران و ارزیابی میدانی در شهرستان‌های منتخب منطقه است. یافته‌ها نشان می‌دهد که عدم انسجام اطلاعات، ضعف زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، کمبود آموزش‌های تخصصی و مشارکت ناکافی جامعه از عمده‌ترین موانع در مدیریت بحران‌های ثانویه است. مدل پیشنهادی با رویکرد چندبخشی، ضمن تأکید بر بهبود تبادل اطلاعات، ایجاد ساختارهای هماهنگ میان سازمان‌ها و توسعه ظرفیت‌های آموزش و آمادگی مردمی، راهکاری عملی و قابل اجرا برای افزایش تاب‌آوری شهری ارائه می‌دهد. این مدل قابلیت انعطاف‌پذیری در شرایط متغیر بحران، استفاده از فناوری‌های نوین مانند سامانه‌های هوشمند هشدار و مدیریت داده‌های بزرگ و بهره‌گیری از رویکرد مشارکتی در تصمیم‌گیری را دارا است. انتظار می‌رود اجرای این مدل به کاهش خسارات ثانویه، تسریع روند بازسازی و افزایش امنیت شهروندان در مناطق زلزله‌خیز کمک کند و الگویی نمونه برای سایر مناطق پرخطر کشور باشد.

کلمات کلیدی : مدیریت بحران شهری بحران ثانویه زلزله مدل یکپارچه شمال غرب ایران تاب‌آوری شهری