طراحی فضای شهری برای کودکان بی خانمان: رویکردی احیایی در شیراز

سارا رحمانی¹

1) کارشناس ارشد مهندسی معماری گرایش منظر، دانشگاه شیراز، ایران -

کد IOI مقاله : AAAA-ABCBDG
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی مهندسی عمران، معماری، توسعه و بازآفرینی زیرساخت های شهری(icduconf.com)
چکیده :
    فضاهای شهری نقش حیاتی در شکل‌دهی به سلامت و رشد کودکان ایفا می‌کنند، با این حال کودکان بی‌خانمان و مورد غفلت قرار گرفته شده، اغلب از محیط‌های امن، در دسترس و جذاب محروم هستند. این پژوهش بر طراحی مناظر شهری برای کودکان بی‌خانمان در شهر شیراز، ایران تمرکز دارد و از رویکرد طراحی احیایی برای ارتقای پایداری اجتماعی، محیطی و فضایی بهره می‌گیرد. این تحقیق از چارچوب LENSES استفاده می‌کند؛ مدلی ساختارمند، بصری و مشارکتی که هدایت‌گر بررسی فرصت‌های احیایی در مقیاس‌های فردی، سازمانی و اجتماعی است. تحلیل چندمقیاسی انجام شده که شامل بررسی بستر کلان استان فارس و شهر شیراز، همچنین تحلیل سایت در مقیاس‌های میانی و خرد در منطقه دو، به‌ویژه محدوده اطراف میدان کوزه‌گری بود. روش‌های پژوهش شامل مشاهدات میدانی، مصاحبه با مسئولان شهری، بازدیدهای سایت و تحلیل‌های محیطی بود. ارزیابی SWOT سایت، نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای کلیدی را شناسایی کرد و مبنای تصمیم‌های طراحی قرار گرفت که به دسترسی‌پذیری، ایمنی، شمول اجتماعی، احیای اکولوژیک و فضاهای فعالیت کودک‌محور اولویت می‌دهند. بر اساس این تحلیل‌ها، معیارهای طراحی تدوین شد که پایداری اجتماعی، عدالت، سرزندگی، ایمنی و انعطاف‌پذیری را مورد توجه قرار می‌دهد و از طریق راهبردهایی مانند مسیرهای پیاده، کریدورهای سبز، فضاهای چندمنظوره بازی و یادگیری، باغ‌های اجتماعی، عناصر آبی و مبلمان شهری عملیاتی شد. طرح نهایی با ادغام مداخلات فضایی، اجتماعی و اکولوژیک، یک محیط شهری احیایی را ایجاد می‌کند که ضمن تقویت شمول، مشارکت و رفاه کودکان بی‌خانمان، بستر شهری گسترده‌تر را نیز ارتقاء می‌دهد. این پژوهش با نشان دادن اینکه چگونه چارچوب‌های طراحی احیایی و کودک‌محور می‌توانند فضاهای شهری کم‌استفاده را به محیط‌هایی امن، تعاملی و از نظر اجتماعی توانمندساز تبدیل کنند، به حوزه طراحی شهری کمک می‌کند.

کلمات کلیدی : طراحی شهری کودکان بی‌خانمان طراحی احیایی چارچوب lenses