نقش گردشگری روستایی در بازتولید سرمایه اجتماعی و انسجام فرهنگی

نقش گردشگری روستایی در بازتولید سرمایه اجتماعی و انسجام فرهنگی

سعید فروغی1 عبدالله کارامان2

1) گروه مدیریت گردشگری، دانشکده گردشگری، دانشگاه سلجوق، قونیه، ترکیه
2) گروه مدیریت گردشگری و راهنمایان گردشگری، دانشکده گردشگری، دانشگاه سلجوق، قونیه، ترکیه

کد IOI مقاله : AABF-ABZZKB
محل انتشار : سومین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در علوم انسانی، اقتصاد، مدیریت و حسابداری(icrhema.com/3rd)
چکیده :
    در دهه‌های اخیر، گردشگری روستایی به‌عنوان ابزاری مهم برای توسعه پایدار و محرکی کلیدی در بازتولید روابط اجتماعی و فرهنگی در جوامع محلی مطرح شده است. این نوع گردشگری نه‌تنها ظرفیت‌های اقتصادی مناطق محروم را فعال می‌سازد، بلکه بستری برای تعاملات اجتماعی معنادار میان گردشگران و ساکنان فراهم می‌آورد و از طریق ایجاد اعتماد، تقویت همکاری و تحکیم هویت جمعی، انسجام اجتماعی را ارتقا می‌دهد. با این حال، در صورت نبود مدیریت پایدار، چالش‌هایی همچون تجاری‌سازی فرهنگ، تغییرات رفتاری و فرسایش ارزش‌های بومی ممکن است بروز یابد. از این رو، بررسی نقش گردشگری روستایی در تقویت سرمایه اجتماعی و انسجام فرهنگی اهمیت فزاینده‌ای یافته است. این مطالعه با اتخاذ رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و بهره‌گیری از روش پژوهش کتابخانه‌ای، به بررسی مفاهیم مرتبط و چارچوب‌های نظری موجود پرداخته است. بر اساس مطالعات پیشین و تجارب کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه، هدف پژوهش شناسایی شکاف‌های موجود در ادبیات نظری است. سرمایه اجتماعی بر مبنای مؤلفه‌هایی همچون اعتماد متقابل، شبکه‌های اجتماعی و روحیه همکاری مفهومی‌سازی شده و انسجام فرهنگی از منظر حفظ سنت‌ها، ارزش‌ها و هویت‌های مشترک جامعه تحلیل گردیده است. این پژوهش از نظریه‌های تعامل اجتماعی و الگوهای گردشگری مبتنی بر جامعه به‌عنوان چارچوب مفهومی بهره می‌گیرد. یافته‌ها نشان می‌دهند که گردشگری روستایی، در صورتی که با مشارکت فعال جوامع میزبان و مدیریت پایدار همراه باشد، می‌تواند به تقویت سرمایه اجتماعی، ارتقای سطح اعتماد میان گروه‌های متنوع و گسترش همکاری منجر شود. همچنین، تعاملات مثبت میان گردشگران و ساکنان نقشی اساسی در حفظ انسجام فرهنگی ایفا می‌کند و از طریق حمایت از تداوم سنت‌ها و ارزش‌های بومی، پایداری فرهنگی را ارتقا می‌بخشد. افزون بر این، عواملی مانند سطح تحصیلات، نوع و کیفیت تعاملات و شدت جریان‌های گردشگری به‌عنوان متغیرهای میانجی بر کیفیت و پایداری این پیامدها اثرگذارند. در نهایت، پژوهش نتیجه می‌گیرد که گردشگری روستایی، هنگامی که با مدیریت آگاهانه همراه باشد، می‌تواند ابزاری مؤثر برای توسعه پایدار اجتماعی ـ فرهنگی و زیرساختی برای بازتولید سرمایه اجتماعی و انسجام فرهنگی در جوامع محلی فراهم آورد.

کلمات کلیدی : گردشگری روستایی سرمایه اجتماعی انسجام فرهنگی تعامل گردشگر میزبان توسعه پایدار