ارزیابی و رتبه‌بندی کلانشهرهای ایران از نظر آمادگی تحقق «شهر و منطقه هوشمند» و ارائه چارچوب برنامه‌ریزی

ارزیابی و رتبه‌بندی کلانشهرهای ایران از نظر آمادگی تحقق «شهر و منطقه هوشمند» و ارائه چارچوب برنامه‌ریزی

سمیه آهنی1 مهدیه ظهیری2

1) استادیار دانشکده شهرسازی، ، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران
2) کارشناس ارشد برنامه ریزی منطقه ای، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

کد IOI مقاله : AACA-ABBBCF
محل انتشار : دهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هفتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(10icrsie.com)
چکیده :
    با افزایش سریع شهرنشینی در ایران، کلانشهرها با چالش‌های عمده‌ای مانند ترافیک سنگین، آلودگی هوا، مصرف ناکارآمد انرژی و منابع، و کمبود خدمات یکپارچه شهری مواجه هستند. مفهوم شهر هوشمند و منطقه هوشمند به عنوان رویکردی نوین، با بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال و داده‌محور، به دنبال بهبود کیفیت زندگی شهروندان، افزایش کارایی خدمات شهری و دستیابی به پایداری محیطی است. این پژوهش به ارزیابی و رتبه‌بندی کلانشهرهای اصلی ایران (از جمله تهران، مشهد، اصفهان، شیراز، تبریز و کرج) از نظر آمادگی برای تحقق شهر و منطقه هوشمند می‌پردازد. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر استفاده از ابزار آنلاین پلتفرم هوشمند شهری مبتنی بر سنسورهای خیابانی و تحلیل داده‌های واقعی‌زمان برای ارزیابی زیرساخت‌های دیجیتال، ترافیک، ایمنی عمومی و محیط زیست) است. داده‌ها مستقیماً از داشبوردهای آنلاین این ابزار، گزارش‌های شهری و منابع باز جمع‌آوری شده و به صورت توصیفی و مقایسه‌ای تحلیل گردیدند. نتایج نشان می‌دهد که تهران به دلیل زیرساخت‌های پیشرفته‌تر در حوزه داده‌های خیابانی و ترافیک هوشمند، در رتبه بالاتری قرار دارد، در حالی که شهرهایی مانند مشهد و اصفهان پتانسیل بالایی دارند اما با چالش‌هایی مانند کمبود داده‌های یکپارچه سنسوری مواجه‌اند. در نهایت، چارچوبی عملی برای برنامه‌ریزی انتقال به شهر هوشمند ارائه می‌شود که شامل مراحل جمع‌آوری داده‌های آنلاین، تحلیل آمادگی، اولویت‌بندی سرمایه‌گذاری در سنسورها و فناوری‌های IoT، و تقویت مشارکت بخش خصوصی و عمومی است. این چارچوب به مدیران شهری کمک می‌کند تا با تمرکز بر ابزارهای آنلاین واقعی‌زمان، گام‌های عملی و کیفی برای هوشمندسازی بردارند.

کلمات کلیدی : شهر هوشمند منطقه هوشمند آمادگی شهری رتبه‌بندی کلانشهرها برنامه‌ریزی شهری و منطقه ای ایران