مهندسی ژئوتکنیک مقاوم در برابر آب و هوا: خاک‌های غیراشباع و راه‌حل‌های مبتنی بر طبیعت

مهندسی ژئوتکنیک مقاوم در برابر آب و هوا: خاک‌های غیراشباع و راه‌حل‌های مبتنی بر طبیعت

آرمین حاتمی راد1 جعفر نجفی زاده2 مجتبی تقوی3

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی عمران، گروه مهندسی عمران، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران،
2) استادیار، گروه مهندسی عمران، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد،
3) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی عمران، گروه مهندسی عمران، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران،

کد IOI مقاله : AACA-ABBCKH
محل انتشار : دهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هفتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(10icrsie.com)
چکیده :
    تغییرات اقلیمی، رویدادهای شدید آب و هوایی را تشدید کرده، رژیم‌های رطوبتی خاک، سطح آب‌های زیرزمینی و رفتار ترمو-هیدرومکانیکی خاک را تغییر داده و در نتیجه پایداری و طول عمر زیرساخت‌های ژئوتکنیکی مانند شیب‌ها، خاکریزها، پی‌ها، سدها، تونل‌ها و پدافندهای ساحلی را تهدید می‌کند. شیوه‌های ژئوتکنیکی سنتی، که عمدتاً به مکانیک خاک اشباع متکی هستند، برای ثبت این تغییرات پویا و ناشی از آب و هوا کافی نیستند. این مقاله بر نقش محوری مکانیک خاک غیراشباع (USM) در توسعه طرح‌های سازگار با آب و هوا، به ویژه از طریق درک مکش ماتریک، منحنی‌های مشخصه آب-خاک (SWCC)، هیسترزیس هیدرولیکی و فرآیندهای ترمو-هیدرومکانیکی همراه تأکید می‌کند. در ادامه، راه‌حل‌های مبتنی بر طبیعت (NBS) - از جمله تقویت پوشش گیاهی، تعاملات هیدرولوژیکی ریشه-خاک، سیمان‌سازی زیستی (MICP)، گیاه‌پالایی و زیرساخت سبز - را به عنوان استراتژی‌های پایدار و کم‌کربن برای افزایش تاب‌آوری بررسی می‌کند. پیشرفت‌های اخیر (۲۰۲۴-۲۰۲۵) در مدل‌سازی عددی (تحلیل‌های جفت‌شده با THM)، یادگیری ماشین مبتنی بر فیزیک، طراحی مبتنی بر قابلیت اطمینان تحت پیش‌بینی‌های اقلیمی، و ژئومواد سازگار با محیط زیست (بیوپلیمرها، سنگدانه‌های بازیافتی، ژئوپلیمرها) بررسی شده‌اند. مطالعات موردی از مناطق مختلف (مناطق ساحلی، مناطق خشک/نیمه‌خشک، زمین‌های کوهستانی) کاربردهای عملی و عملکرد را در شرایط شدید نشان می‌دهند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ترکیب USM با NBS می‌تواند خطرات شکست را ۳۰ تا ۶۰ درصد کاهش دهد و در عین حال کربن موجود را نیز کم کند. این مقاله با توصیه‌هایی برای به‌روزرسانی کدهای طراحی، ترویج رویکردهای چندرشته‌ای، نظارت بلندمدت و اولویت‌های تحقیقاتی آینده برای گذار به سمت مهندسی ژئوتکنیک واقعاً مقاوم و پایدار در یک اقلیم در حال تغییر به پایان می‌رسد.

کلمات کلیدی : مکانیک خاک غیراشباع سازگاری با آب و هوا سازگاری با آب و هوا زیرساخت‌های ژئوتکنیکی پایدار