پیشرفت‌های اخیر در تکنیک‌های بهبود خاک با واسطه زیستی کم کربن

پیشرفت‌های اخیر در تکنیک‌های بهبود خاک با واسطه زیستی کم کربن

کوروش کابلی ملک1 آرمین حاتمی راد2 جعفر نجفی زاده3

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد، ایران
2) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی عمران، گروه مهندسی عمران، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران،
3) استادیار، گروه مهندسی عمران، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران،

کد IOI مقاله : AACA-ABCKHC
محل انتشار : دهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هفتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(10icrsie.com)
چکیده :
    در سال‌های اخیر، پیشرفت‌های چشمگیری در توسعه روش‌های پایدار و کم‌کربن برای بهسازی خاک در مهندسی ژئوتکنیک حاصل شده است. تکنیک‌های تثبیت شیمیایی سنتی، که به شدت به سیمان پرتلند و آهک متکی هستند، به دلیل انتشار بالای کربن نهفته و اثرات نامطلوب زیست‌محیطی، به طور فزاینده‌ای مورد انتقاد قرار گرفته‌اند. در مقابل، رویکردهای زیست‌محیطی، به ویژه رسوب کلسیت ناشی از میکروبی (MICP) و رسوب کربنات ناشی از آنزیم (EICP)، به عنوان جایگزین‌های امیدوارکننده‌ای ظهور کرده‌اند. این تکنیک‌ها از فرآیندهای بیولوژیکی یا الهام گرفته از زیست‌محیطی برای القای رسوب کربنات کلسیم استفاده می‌کنند و در نتیجه ذرات خاک را سیمانی می‌کنند، مقاومت برشی را افزایش می‌دهند، نفوذپذیری را کاهش می‌دهند و عملکرد کلی ژئوتکنیکی را به شیوه‌ای سازگار با محیط زیست بهبود می‌بخشند. مطالعات اخیر انجام شده بین سال‌های 2024 تا 2026 بر بهینه‌سازی پروتکل‌های تصفیه، پرداختن به مسائل یکنواختی در کاربردهای در مقیاس بزرگ، کاهش انتشار محصولات جانبی (مانند آمونیاک) و ادغام افزودنی‌ها (به عنوان مثال، بیوپلیمرها، صمغ فارسی، الیاف بازالت و اسید پلی‌آسپارتیک) برای بهبود کارایی و همگنی ریزساختاری متمرکز شده‌اند. پیشرفت‌های قابل توجه شامل استفاده از آنزیم‌های خام مشتق‌شده از گیاه برای EICP جهت کاهش هزینه‌ها، تقویت هیبریدی ترکیبی از رسوب کربنات با الیاف برای تثبیت خاک منبسط‌شونده و استراتژی‌های نوآورانه برای خاک‌های ریزدانه و زیرآبی است. علاوه بر این، آزمایش‌های میدانی و ارزیابی‌های چرخه عمر، کاهش قابل توجهی در ردپای کربن در مقایسه با روش‌های مرسوم، در کنار بهبودهای مکانیکی قابل مقایسه یا برتر در بسیاری از موارد، نشان داده‌اند. چالش‌هایی مانند کنترل فعالیت باکتری/آنزیم، یکنواختی عملیات، دوام طولانی‌مدت تحت تنش‌های محیطی و مقیاس‌پذیری اقتصادی همچنان از طریق مدل‌سازی چندمقیاسی، پالایش‌های زیست‌افزا/تحریک زیستی و استفاده از جریان زباله مورد بررسی قرار می‌گیرند. این پیشرفت‌ها، بهبود خاک با واسطه زیستی را به عنوان یک عامل کلیدی در زیرساخت‌های پایدار و عملیات ژئوتکنیکی مقاوم در برابر آب و هوا قرار می‌دهند. بررسی حاضر، آخرین یافته‌ها را ترکیب کرده و مسیرهای تحقیقات آینده را به سمت اجرای عملی گسترده‌تر ترسیم می‌کند.

کلمات کلیدی : micp eicp سیمان‌سازی زیستی تثبیت خاک کم‌کربن ژئوتکنیک پایدار