پیش‌بینی تأخیر در پروژه‌های ساخت سد با استفاده از یادگیری ماشین: مطالعه موردی سد بالارود

پیش‌بینی تأخیر در پروژه‌های ساخت سد با استفاده از یادگیری ماشین: مطالعه موردی سد بالارود

مهسا سقایی1

1) کارشناسی ارشد مدیریت پروژه و ساخت، دانشکده معماری و شهرسازی، موسسه آموزش عالی معماری و هنر پارس،

کد IOI مقاله : AACH-ABEBBG
محل انتشار : هفتمین کنفرانس بین المللی و هشتمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری(8iccacs.ir)
چکیده :
    پروژه‌های ساخت سد از پیچیده‌ترین توسعه‌های زیرساختی هستند و به دلیل عدم قطعیت‌های فنی، مدیریتی، زیست‌محیطی و منابعی، بسیار آسیب‌پذیر در برابر تأخیرهای زمانی هستند. پیش‌بینی زودهنگام تأخیرها می‌تواند کیفیت برنامه‌ریزی را بهبود بخشد، هزینه‌ها و زمان اضافی را کاهش دهد و از کنترل پیشگیرانه پروژه حمایت کند. این مطالعه، یک چارچوب مبتنی بر یادگیری ماشین برای پیش‌بینی تأخیر در پروژه‌های ساخت سد توسعه داده و ارزیابی می‌کند، که مطالعه موردی آن، سد بالارود است. داده‌ها از ۴۷ پرسشنامه کارشناسی و اسناد پروژه جمع‌آوری، پیش‌پردازش و با استفاده از سه الگوریتم مدل‌سازی شدند: جنگل تصادفی (Random Forest – RF)، ماشین بردار پشتیبان (Support Vector Machine – SVM) و جنگل تصادفی بهینه‌شده با الگوریتم ژنتیک (GA-RF). نتایج نشان داد که GA-RF بهترین عملکرد مستقل را ارائه داده است، در حالی که استفاده از ترکیب وزنی مدل‌ها، دقت پیش‌بینی را بیش‌تر بهبود داد. تحلیل اهمیت متغیرها چهار عامل اصلی تأخیر را شناسایی کرد: تأخیر در تأمین مصالح، عملکرد پیمانکار، تغییرات طراحی و کمبود نیروی ماهر. مطالعه موردی سد بالارود، هم‌خوانی بالایی بین خروجی‌های مدل و شرایط واقعی پروژه را تأیید کرد. بر اساس این یافته‌ها، مطالعه چارچوب عملیاتی هشدار زودهنگام برای نظارت بر ریسک تأخیر در سطح فعالیت و اولویت‌بندی اقدامات اصلاحی پیشنهاد می‌کند. رویکرد پیشنهادی می‌تواند از تصمیم‌گیری پیشگیرانه حمایت کرده، ریسک تأخیر را کاهش دهد و کارایی زمان–هزینه را در پروژه‌های بزرگ ساخت سد بهبود بخشد.

کلمات کلیدی : ساخت سد پیش‌بینی تأخیر پروژه یادگیری ماشین جنگل تصادفی الگوریتم ژنتیک سیستم هشدار زودهنگام