بسته‌بندی هوشمند الکتروریسی‌شده با رهایش کنترل‌شده عوامل فعال دوفازی برای افزایش ماندگاری مواد غذایی فسادپذیر

بسته‌بندی هوشمند الکتروریسی‌شده با رهایش کنترل‌شده عوامل فعال دوفازی برای افزایش ماندگاری مواد غذایی فسادپذیر

بهزاد بیضایی1 مرتضی جمشید عینی2 سمیه رحیمی ملکشان3 کاوه خیرخواه4

1) دانشجوی کارشناسی ارشد صنایع غذایی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات
2) دانش آموخته دکتری صنایع غذایی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال
3) دکتری صنایع غذایی دانشگاه ازاد اسلامی واحد ورامین
4) مدیر آموزشگاه بهداشت سیب سلامت اصناف تهران

کد IOI مقاله : AAGF-AAFFZF
محل انتشار : نهمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در علوم و مهندسی(carseconf.com/9th)
چکیده :
    افزایش تقاضا برای سامانه‌های بسته‌بندی غذایی پایدار، عملکردی و هوشمند، توسعه مواد پیشرفته‌ای را تسریع کرده است که قادر به تعامل فعال با ماتریس غذایی و پاسخ‌دهی به محرک‌های محیطی هستند. در میان فناوری‌های نوظهور، سامانه‌های مبتنی بر نانو‌الیاف الکتروریسی‌شده به دلیل نسبت بالای سطح به حجم، تخلخل قابل تنظیم و قابلیت کپسوله‌سازی و رهایش کنترل‌شده ترکیبات زیست‌فعال، توجه قابل‌توجهی را به خود جلب کرده‌اند. این مطالعه بر طراحی، ساخت و بهینه‌سازی فیزیکوشیمیایی یک پلتفرم نوین بسته‌بندی هوشمند متشکل از نانو‌الیاف زیست‌پلیمری الکتروریسی‌شده متمرکز است که قادر به رهایش کنترل‌شده دوفازی (آب‌دوست و چربی‌دوست) عوامل فعال جهت بهبود ماندگاری مواد غذایی فسادپذیر می‌باشد. فرآیند الکتروریسی برای تولید لایه‌های نانوالیافی با استفاده از ترکیبی از پلی‌(اسید لاکتیک) (PLA) و کیتوسان به کار گرفته شد که به گونه‌ای طراحی شده بودند تا استحکام مکانیکی بهینه، زیست‌تخریب‌پذیری و سازگاری با عوامل عملکردی آب‌دوست و چربی‌دوست را فراهم کنند. این سامانه در قالب‌های تک‌لایه و ساختار هسته–پوسته از طریق الکتروریسی هم‌محور مهندسی شد که امکان جداسازی فضایی آنتی‌اکسیدان‌های محلول در آب (مانند اسید آسکوربیک و اسید فرولیک) و عوامل ضدمیکروبی محلول در روغن (مانند تیمول و کارواکرول) را فراهم ساخت تا پروفیل‌های رهایش متوالی یا همزمان تحت شرایط نگهداری حاصل شود. برای ارزیابی کامل ویژگی‌های نانوالیاف تولید شده، از میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) برای تحلیل مورفولوژی، طیف‌سنجی فروسرخ تبدیل فوریه (FTIR) برای بررسی برهم‌کنش‌های مولکولی، کالریمتری روبشی تفاضلی (DSC) برای تعیین گذارهای حرارتی و آزمون‌های مکانیکی برای اندازه‌گیری استحکام کششی و درصد افزایش طول تا پارگی استفاده شد. کارایی کپسوله‌سازی و سینتیک رهایش ترکیبات فعال تحت شرایط کنترل‌شده رطوبت نسبی و دما، شبیه‌سازی‌شده برای زنجیره سرد، بررسی گردید. مدل‌سازی ریاضی پروفیل‌های رهایش با استفاده از مدل‌های سینتیکی Higuchi، Korsmeyer–Peppas و مدل‌های مرتبه صفر و اول انجام شد تا مکانیسم‌های انتشار حاکم بر رفتار رهایش شناسایی شود. ارزیابی‌های زیست‌فعالی نشان داد که فیلم‌های نانوالیافی حاوی هر دو نوع عامل فعال، فعالیت آنتی‌اکسیدانی قابل‌توجهی (بر اساس آزمون‌های DPPH و ABTS) و کارایی ضدمیکروبی طیف‌گسترده‌ای علیه Escherichia coli، Listeria monocytogenes و Staphylococcus aureus داشتند که با نتایج آزمون هاله ممانعت رشد و تست‌های چالش میکروبی تأیید شد. علاوه بر این، کارایی واقعی بسته‌بندی در آزمون کاربردی روی گوشت چرخ‌کرده تازه در دمای 4 ± 1 درجه سانتی‌گراد مورد ارزیابی قرار گرفت. بسته‌بندی فعال مبتنی بر نانوالیاف به طور معنی‌داری فرآیند پراکسیداسیون لیپیدها را (بر اساس آزمون TBARS) به تأخیر انداخت، شمارش کل میکروارگانیسم‌های زنده را کاهش داد و ماندگاری میکروبی را دست‌کم 5 روز نسبت به نمونه‌های شاهد افزایش داد.

کلمات کلیدی : الکتروریسی نانوالیاف بسته‌بندی هوشمند رهایش کنترل‌شده فعالیت ضدمیکروبی افزایش ماندگاری