ارزیابی توصیفی اثرات ترکیبات دارویی و آنتی‌بیوتیک‌ها در فاضلاب شهری بر میکروبیوم محیطی در اقلیم سرد: مطالعه موردی شهر ارومیه، ایران

ارزیابی توصیفی اثرات ترکیبات دارویی و آنتی‌بیوتیک‌ها در فاضلاب شهری بر میکروبیوم محیطی در اقلیم سرد: مطالعه موردی شهر ارومیه، ایران

امین اتحاد1 سعید حکمت منش2 پویا پرتونیا3 قربانعلی دزواره4

1) دانش‌آموخته مقطع کارشناسی ارشد در رشته ایمنی، بهداشت و محیط زیست (HSE)، دانشگاه مهر البرز، تهران،
2) دانش‌آموخته مقطع کارشناسی ارشد در رشته ایمنی، بهداشت و محیط زیست (HSE)، دانشگاه مهر البرز، تهران،
3) گروه مدیریت ساخت، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی خواجه‌نصیرالدین طوسی، تهران ۱۹۶۹۷۶۴۴۹۹،
4) گروه مهندسی محیط‌زیست، دانشکده مهندسی عمران و محیط‌زیست، دانشگاه مهر البرز،

کد IOI مقاله : AAGF-ABZKGB
محل انتشار : نهمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در علوم و مهندسی(carseconf.com/9th)
چکیده :
    در دهه‌های اخیر، افزایش مصرف داروها به‌ویژه آنتی‌بیوتیک‌ها در جوامع شهری به‌عنوان یکی از چالش‌های مهم زیست‌محیطی مطرح شده است. ورود ترکیبات دارویی به محیط‌زیست از طریق فاضلاب‌های شهری و دفع نادرست داروهای مصرف‌نشده، منجر به تغییرات قابل‌توجهی در ساختار و عملکرد میکروبیوم‌های محیطی شده و پیامدهای جدی برای پایداری اکوسیستم‌ها و سلامت انسان به همراه داشته است. این مطالعه توصیفی به بررسی اثرات ترکیبات دارویی و آنتی‌بیوتیک‌های موجود در پساب‌های شهری بر میکروبیوم‌های خاکی و آبی در شهر ارومیه می‌پردازد؛ شهری با اقلیم سرد که در آن مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها در فصول سرد سال به‌طور محسوسی افزایش می‌یابد. در این پژوهش، الگوی مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها در دوره زمستان و مسیرهای ورود آن‌ها به محیط‌زیست با استفاده از داده‌های آماری دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، گزارش‌های اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست استان آذربایجان غربی و مرور جامع منابع علمی داخلی و بین‌المللی مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از آنتی‌بیوتیک‌های مصرف‌شده به‌دلیل متابولیسم ناقص در بدن انسان، از طریق ادرار و مدفوع وارد سیستم فاضلاب می‌شوند. علاوه بر این، دفع نادرست داروهای مصرف‌نشده همراه با پسماندهای جامد خانگی، یکی دیگر از منابع مهم آلودگی محیط‌زیست محسوب می‌شود. نتایج همچنین حاکی از آن است که تأسیسات موجود تصفیه فاضلاب شهری در ارومیه توانایی کافی برای حذف کامل این ترکیبات را ندارند و در نتیجه، بقایای دارویی به منابع آب و خاک تخلیه می‌شوند. حضور این مواد در محیط‌زیست باعث اثرات منفی بر جوامع میکروبی شده و با کاهش تنوع زیستی میکروارگانیسم‌ها، اختلال در چرخه‌های زیست‌ژئوشیمیایی و افزایش مقاومت آنتی‌بیوتیکی در جمعیت‌های میکروبی همراه است. این پیامدها تهدیدی جدی برای سلامت عمومی و پایداری اکوسیستم‌های محلی به شمار می‌روند. در نهایت، این مطالعه راهکارهایی را برای بهبود الگوی مصرف و دفع داروها، ارتقای سیستم‌های تصفیه فاضلاب و افزایش آگاهی عمومی به‌منظور کاهش مخاطرات زیست‌محیطی ناشی از آلودگی دارویی پیشنهاد می‌کند.

کلمات کلیدی : آنتی‌بیوتیک‌ها فاضلاب شهری میکروبیوم محیطی آلودگی دارویی