مروری بر استفاده از فناوری واقعیت مجازی در درمان اختلال استرس پس از سانحه: شواهد، چالش‌ها و روندهای آتی

مروری بر استفاده از فناوری واقعیت مجازی در درمان اختلال استرس پس از سانحه: شواهد، چالش‌ها و روندهای آتی

خدیجه نظری1

1) کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری، ساری، ایران.

کد IOI مقاله : AAGK-ABCDDH
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش در حسابداری، مدیریت، اقتصاد و علوم انسانی(meaconf.com/4th)
چکیده :
    اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) همچنان یکی از پیچیده‌ترین و مقاوم‌ترین شرایط روانی برای درمان است و اغلب رویکردهایی را می‌طلبد که فراتر از چارچوب‌های شناختی و رفتاری سنتی هستند. در طول دهه گذشته، واقعیت مجازی (VR) به عنوان یک رسانه درمانی پیشرفته ظهور کرده است که قادر به غوطه‌ور کردن بیماران در شبیه‌سازی‌های ترومای قابل کنترل است که در آن می‌توان احساسات را با خیال راحت دوباره تجربه و پردازش کرد. این بررسی سیستماتیک، شواهد مربوط به کاربرد فناوری VR در درمان PTSD را با هدف ارزیابی اثربخشی آن، شناسایی چالش‌های روش‌شناختی و پیش‌بینی جهت‌گیری‌های تحقیقاتی آینده، ترکیب می‌کند. این بررسی از دستورالعمل‌های PRISMA2020 پیروی کرده و مطالعات داوری شده توسط همتا را که بین ژانویه 2020 و ژوئن 2025 در چهار پایگاه داده اصلی - PubMed، Scopus، WebofScience و PsycINFO - منتشر شده‌اند، بررسی کرده است. بیست و دو مطالعه واجد شرایط پس از اعمال معیارهای از پیش تعریف شده برای ورود و ارزیابی کیفیت بر اساس چارچوب اصلاح شده ریسک سوگیری کاکرین 2.0، گنجانده شدند. یافته‌ها نشان داد که درمان مواجهه‌ای مبتنی بر واقعیت مجازی به طور مداوم شدت علائم PTSD را کاهش می‌دهد، تعامل بیمار را افزایش می‌دهد و فرسایش درمان را به حداقل می‌رساند. میانگین بهبود در مطالعات از 30٪ تا 50٪ متغیر بود، و موفقیت قابل توجهی در مداخلات ترکیبی که VR را با درمان شناختی-رفتاری یا پروتکل‌های مواجهه طولانی مدت ترکیب می‌کنند، مشاهده شد. پیشرفت‌های تکنولوژیکی در طول دوره بررسی شده - مانند سناریوهای تطبیقی ​​مبتنی بر هوش مصنوعی، ادغام بیوفیدبک و دستگاه‌های قابل حمل - شخصی‌سازی و دسترسی را به طور قابل توجهی افزایش داده‌اند. با این حال، ناهمگونی روش‌شناختی، اندازه نمونه‌های کوچک و نگرانی‌های اخلاقی پیرامون امنیت داده‌ها و تحریک بیش از حد عاطفی همچنان چالش‌های قابل توجهی هستند. علیرغم این محدودیت‌ها، شواهد بررسی شده از واقعیت مجازی به عنوان یک مکمل بالینی مؤثر پشتیبانی می‌کنند که واقع‌گرایی عاطفی را عمیق‌تر می‌کند، پردازش تجسمی را ارتقا می‌دهد و تسکین پایدار علائم را فراتر از روش‌های مرسوم تقویت می‌کند. در نتیجه، فناوری واقعیت مجازی با ادغام غوطه‌وری دیجیتال با دقت روانشناختی، در آستانه تعریف مجدد روان‌درمانی متمرکز بر تروما قرار دارد. تکامل به سمت سیستم‌های واقعیت مجازی هوشمند، پاسخگو و اخلاق‌مدار، نویدبخش دسترسی گسترده‌تر، ایمنی بهبود یافته و نتایج بلندمدت برتر برای افرادی است که از آسیب‌های روحی بهبود می‌یابند. همکاری بین رشته‌ای مداوم برای تبدیل این نوآوری تکنولوژیکی به یک رویه سلامت روان پایدار، عادلانه و مبتنی بر شواهد ضروری است.

کلمات کلیدی : درمان واقعیت مجازی اختلال استرس پس از سانحه درمان فراگیر توانبخشی روانی آینده پژوهی