سامانه یکپارچه توسعه رودخانه–گلخانه: چارچوبی مفهومی برای زیر ساخت آب شیرین‌ شده، کشاورزی تحت حفاظت، آکواپونیک، انرژی‌ های تجدید پذیر، احیای بوم‌ شناختی، گردشگری و توسعه شهری چرخشی در یک منطقه خشک

سامانه یکپارچه توسعه رودخانه–گلخانه: چارچوبی مفهومی برای زیر ساخت آب شیرین‌ شده، کشاورزی تحت حفاظت، آکواپونیک، انرژی‌ های تجدید پذیر، احیای بوم‌ شناختی، گردشگری و توسعه شهری چرخشی در یک منطقه خشک

محمد رحیم رحیمی1

1) فرهیخته

کد IOI مقاله : AAHA-ACZZBH
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(5icmba.ir)
چکیده :
    کمبود آب، تخریب سرزمین، ناامنی غذایی، بیکاری، گسترش شهرنشینی و زوال بوم‌شناختی از جمله چالش‌های به‌هم‌پیوسته‌ای هستند که بسیاری از مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان با آن مواجه‌اند. این مقاله یک چارچوب مفهومی یکپارچه برای سامانه توسعه رودخانه–گلخانه ارائه می‌کند که با هدف پیوند زیرساخت آب شیرین‌شده، کشاورزی تحت حفاظت، تولید مواد غذایی، انرژی، احیای محیط‌زیست، گردشگری، اشتغال‌زایی و توسعه شهری پایدار طراحی شده است. در این چارچوب، آب دریا پس از شیرین‌سازی در یک مرکز بزرگ ساحلی، از طریق یک زیرساخت انتقال آب به یک مسیر آبی مصنوعی و مهندسی‌شده هدایت می‌شود. این سامانه می‌تواند با مجموعه‌ای از گلخانه‌های پوشیده و فضاهای کشاورزی روباز، سامانه‌های هیدروپونیک و آکواپونیک، باغ‌های میوه، ذخیره‌سازی آب، بازیافت آب و تصفیه فاضلاب یکپارچه شود. یکی از اصول اساسی طرح، ایجاد یک چرخه مدیریت آب است که در آن آب مورد استفاده در بخش‌های شهری، کشاورزی و صنعتی تا حد امکان تصفیه و برای مصارف مجدد بازگردانده شود. به‌ویژه، طراحی شهرهای جدید پیرامونی از ابتدا با زیرساخت‌های پیشرفته تصفیه و بازاستفاده از فاضلاب می‌تواند مصرف آب شیرین را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. همچنین، استفاده از آب باران، بازیابی میعانات حاصل از رطوبت داخل گلخانه و ذخیره‌سازی آب در مخازن مستقل می‌تواند به افزایش تاب‌آوری سامانه در برابر نوسانات اقلیمی کمک کند. این طرح همچنین امکان توسعه تولید محصولات کشاورزی با ارزش افزوده بالا، پرورش آبزیان، گردشگری آبی و کشاورزی، ایجاد مراکز تحقیقاتی و آموزشی، توسعه صنایع وابسته و ایجاد فرصت‌های شغلی مستقیم و غیرمستقیم را بررسی می‌کند. تولید انرژی تجدیدپذیر و بررسی امکان بهره‌گیری از انرژی هیدرولیکی آب نیز به‌عنوان اجزای مکمل سامانه مطرح شده‌اند. با این حال، مقاله تأکید می‌کند که میزان واقعی تولید انرژی باید بر اساس هد هیدرولیکی، دبی، راندمان توربین‌ها و سایر پارامترهای مهندسی تعیین شود و نمی‌توان تولید مقادیر بسیار بزرگ انرژی را بدون محاسبات دقیق فیزیکی فرض کرد. از دیدگاه محیط‌زیستی، سامانه پیشنهادی می‌تواند در صورت طراحی و مدیریت صحیح، به ایجاد زیستگاه‌های جدید، توسعه پوشش گیاهی، افزایش تنوع زیستی، کاهش گردوغبار و حمایت از برنامه‌های احیای تالاب‌ها کمک کند. با وجود این، تأمین آب به‌تنهایی برای احیای یک تالاب کافی نیست و موفقیت چنین برنامه‌ای مستلزم مطالعات جامع هیدرولوژیکی، اکولوژیکی و اقلیمی است. این پژوهش در نهایت پیشنهاد می‌کند که سامانه رودخانه–گلخانه پیش از اجرای گسترده، از طریق مطالعات امکان‌سنجی، مدل‌سازی هیدرولوژیکی و انرژی، ارزیابی اقتصادی، مطالعات زیست‌محیطی، آزمایش‌های کشاورزی و ساخت نمونه‌های آزمایشی در مقیاس محدود ارزیابی شود. بنابراین، ارزش اصلی این طرح نه صرفاً در مقیاس فیزیکی آن، بلکه در یکپارچه‌سازی مدیریت آب، تولید غذا، انرژی، محیط‌زیست، گردشگری، اشتغال و توسعه شهری در قالب یک سامانه منطقه‌ای چرخشی و پایدار نهفته است.

کلمات کلیدی : سامانه رودخانه گلخانه شیرین‌سازی آب دریا کشاورزی تحت حفاظت هیدروپونیک آکواپونیک بازاستفاده از آب انرژی‌های تجدیدپذیر انرژی برق‌آبی سکونتگاه‌های انسانی یکپارچگی پناهندگان اقتصاد چرخشی احیای بوم‌شناختی گردشگری پایدار آسیای جنوب‌غربی توسعه منطقه‌ای زیرساخت‌های آبی