شهرهای یکپارچه گلخانه ای: یک الگوی توسعه شهری کم‌هزینه، مقاوم در برابر کم‌آبی، مولد و پایدار از نظر اجتماعی برای مناطق دارای کمبود آب

محمد رحیم رحیمی¹

1) فرهیخته

کد IOI مقاله : AAHA-ACZZBK
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، آموزش و پرورش و توسعه کسب و کار(5icmba.ir)
چکیده :
    کمبود آب، بهره‌وری محدود کشاورزی، بیکاری، هزینه‌های بالای مسکن، ضعف زیرساخت‌های روستایی و محدودیت بودجه‌های عمومی، چالش‌های به‌هم‌پیوسته توسعه‌ای را در بسیاری از مناطق خشک و نیمه‌خشک تشکیل می‌دهند. الگوهای متعارف توسعه اغلب این چالش‌ها را به‌صورت جداگانه مورد توجه قرار می‌دهند که در نتیجه آن، زیرساخت‌های تکراری، نیازهای بالای سرمایه‌گذاری خانوارها، استفاده ناکارآمد از آب و فرصت‌های محدود برای جمعیت‌های کم‌درآمد ایجاد می‌شود. این مقاله یک مدل شهر یکپارچه گلخانه‌ای (IGC) را پیشنهاد می‌کند که کشاورزی مولد گلخانه‌ای، مسکن مقرون‌به‌صرفه، جمع‌آوری آب باران، ذخیره‌سازی زیرزمینی آب، استفاده مجدد از فاضلاب، انرژی‌های تجدیدپذیر، تولید دام و طیور، فرآوری محصولات کشاورزی، بازیافت، مدیریت دیجیتال کشاورزی، زیرساخت‌های عمومی مشترک و تأمین مالی اجتماعی نوآورانه را در چارچوب یک نظام شهری یکپارچه از نظر فضایی با یکدیگر ترکیب می‌کند. این مدل به‌طور ویژه برای مناطق دارای کمبود آب در نظر گرفته شده است؛ مناطقی که در آن‌ها دولت‌ها ممکن است از ظرفیت مالی محدودی برخوردار باشند و گسترش متعارف فعالیت‌های کشاورزی نیز با محدودیت دسترسی به آب مواجه باشد. یکی از نوآوری‌های اصلی مدل پیشنهادی، تعریف خانوار مشارکت‌کننده به‌عنوان یک گروه خانوادگی متشکل از چند خانواده فامیل نزدیک است که به‌صورت مشترک در یک واحد مولد و مسکونی مشارکت می‌کنند. به‌جای آنکه هر گروه خانوادگی مشارکت‌کننده ملزم باشد به‌طور مستقل هزینه ساخت یک واحد مسکونی کامل و زیرساخت‌های مرتبط با آن را تأمین کند، می‌توان ساختمان‌های مسکونی چندواحدی احداث کرد. تعداد محدودی از آپارتمان‌ها می‌تواند به گروه‌های خانوادگی مشارکت‌کننده اختصاص یابد، در حالی که آپارتمان‌های مازاد می‌توانند به‌صورت قانونی به سایر ساکنان، کارکنان، متخصصان، سرمایه‌گذاران یا خریداران واجد شرایط فروخته شوند. درآمد حاصل از این فروش‌ها می‌تواند هزینه مؤثر مسکن و زیرساخت تحمیل‌شده بر گروه‌های خانوادگی مشارکت‌کننده را کاهش دهد. ساختار مالی پیشنهادی همچنین تأمین مالی بدون بهره را به‌عنوان یک سازوکار ترجیحی برای تأمین مالی اجتماعی معرفی می‌کند. سرمایه اولیه می‌تواند از طریق نهادهای عمومی، سازمان‌های بشردوستانه، بنیادهای خیریه، سرمایه‌گذاران مسئولیت‌پذیر اجتماعی، اهداکنندگان بین‌المللی یا سایر منابع قانونی تأمین شود. هدف اصلی، ایجاد درآمد بهره‌ای از خانوارهای دارای سرمایه اندک نیست، بلکه بازگرداندن اصل سرمایه و به‌کارگیری مجدد آن برای ایجاد واحدهای مسکونی و مولد بعدی است. در این ساختار، یک صندوق گردان می‌تواند از نسل‌های متعدد خانوارها حمایت کند، نه اینکه تنها یک پروژه را تأمین مالی نماید. این شهر به‌عنوان یک واحد شهری محدودظرفیت و ماژولار، و نه یک سکونتگاه با گسترش نامحدود، طراحی شده است. هنگامی که یک آستانه جمعیتی مناسب از نظر اقتصادی و اجتماعی حاصل شود، می‌توان به‌جای گسترش مداوم محدوده شهری اولیه، یک شهر یکپارچه گلخانه‌ای جدید ایجاد کرد. مدارس، بازارها، مراکز بهداشت، امکانات ورزشی، مراکز فرآوری، تأسیسات تصفیه آب، سامانه‌های انرژی تجدیدپذیر، تأسیسات مدیریت پسماند و زیرساخت‌های حمل‌ونقل مشترک می‌توانند از طریق صرفه‌های ناشی از مقیاس، میانگین هزینه زیرساخت را کاهش دهند. این مدل همچنین بر جمع‌آوری حداکثری و از نظر اقتصادی امکان‌پذیر آب باران از سقف گلخانه‌ها، ساختمان‌های مسکونی، سازه‌های عمومی، برخی جاده‌ها و سطوح سنگفرش‌شده و آبگیرهای پیرامونی مهندسی‌شده تأکید دارد. آب در مخازن مناسب و طراحی‌شده ذخیره شده و متناسب با الزامات کیفیت آب مورد استفاده مجدد قرار می‌گیرد. جمع‌آوری و ذخیره آب باران به‌ویژه در سامانه‌های کشاورزی محدود از نظر منابع آب اهمیت دارد، زیرا می‌تواند نوسانات بارندگی را تعدیل کرده و در دوره‌های خشک، آب مکمل فراهم کند. (FAOHome) این مقاله معماری مفهومی، سازوکارهای عملیاتی، مدل تأمین مالی، راهبرد زیست‌محیطی، ساختار اقتصادی، چارچوب مدیریت ریسک و منطق مقدماتی هزینه‌های نظام پیشنهادی را تدوین می‌کند. این مطالعه به‌جای ارائه ارقام مالی تأییدنشده به‌عنوان نتایج قطعی، چارچوبی برای مدل‌سازی مهندسی و مالی متناسب با شرایط هر محل ارائه می‌دهد. هدف نهایی، کاهش هزینه ورود خانوارها، افزایش درآمد مولد، حفاظت از منابع کمیاب، بهبود کیفیت زندگی و ایجاد یک مدل توسعه قابل تکرار برای مناطق دارای کمبود آب است.

کلمات کلیدی : شهر یکپارچه گلخانه‌ای کمبود آب جمع‌آوری آب باران کشاورزی پایدار مسکن مقرون‌به‌صرفه تأمین مالی بدون بهره انرژی‌های تجدیدپذیر استفاده مجدد از آب اقتصاد چرخشی فرآوری محصولات کشاورزی زیرساخت اجتماعی توسعه اقتصادی