اولویت‌بندی موانع به‌کارگیری هوش مصنوعی عامل‌محور در زنجیره‌های تأمین خودمختار: رویکرد تصمیم‌گیری چندمعیاره مبتنی بر دیمتل

اولویت‌بندی موانع به‌کارگیری هوش مصنوعی عامل‌محور در زنجیره‌های تأمین خودمختار: رویکرد تصمیم‌گیری چندمعیاره مبتنی بر دیمتل

محمد رضا فتحی1 مائده دسترنج2 فاطمه کیادلیری3 یکتا مستفید4

1) دانشیار دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، ایران
2) دانشجوی کارشناسی ارشد حسابداری، موسسه دانشستان ساوه، ایران
3) گروه مهندسی صنایع، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4) گروه مهندسی صنایع، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

کد IOI مقاله : AAHC-ABGGCB
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    پذیرش هوش مصنوعی عاملیت‌محور در زنجیره‌های تأمین خودمختار می‌تواند موجب بهبود تصمیم‌گیری، افزایش کارایی و تقویت تاب‌آوری شود. با این حال، کاربردهای صنعتی، مانند صنعت خودروسازی ایران، با موانع متعدد و به‌هم‌پیوسته‌ای روبه‌رو هستند که ابعاد فنی، سازمانی و مدیریتی را تحت تأثیر قرار می‌دهند. هدف این پژوهش، شناسایی، اعتبارسنجی و اولویت‌بندی این موانع با استفاده از رویکرد DEMATEL است. مجموعه اولیه‌ای شامل ده مانع از طریق مرور ادبیات و مصاحبه با خبرگان شناسایی شد که شامل مسائلی مرتبط با کیفیت داده‌ها، تخصص انسانی، یکپارچه‌سازی سیستم‌ها، حمایت مدیریت، حکمرانی، هزینه‌ها، مقاومت کارکنان، امنیت سایبری، عدم قطعیت بازگشت سرمایه و همکاری تأمین‌کنندگان بود. این موانع از طریق روش دلفی و با مشارکت ۱۲ نفر از خبرگان شرکت‌های تولیدی فعال در صنعت خودروسازی تأیید شدند. ارزیابی‌های تجمیع‌شده خبرگان با استفاده از DEMATEL تحلیل شد تا روابط علّی و اهمیت کلی هر مانع تعیین شود. نتایج نشان می‌دهد که کمبود داده‌های باکیفیت و یکپارچه، کمبود نیروی انسانی دارای مهارت در حوزه هوش مصنوعی، ضعف در یکپارچه‌سازی میان سیستم‌های قدیمی و پلتفرم‌های هوش مصنوعی، نبود حمایت مدیریت ارشد و فقدان حکمرانی شفاف در زمینه هوش مصنوعی، مهم‌ترین موانع علّی به شمار می‌روند. این موانع تأثیر قابل‌توجهی بر چالش‌های وابسته‌ای مانند مقاومت کارکنان، هزینه‌های بالا، نگرانی‌های امنیت سایبری و ضعف همکاری میان تأمین‌کنندگان دارند. پرداختن به این موانع ریشه‌ای برای پذیرش موفق هوش مصنوعی ضروری است. این پژوهش از نظر نظری، با ارائه درکی ساختارمند از روابط علّی و معلولی میان موانع پذیرش هوش مصنوعی در زنجیره‌های تأمین پیچیده، به ادبیات موضوع کمک می‌کند. از نظر کاربردی نیز، راهنمایی‌های عملی برای مدیران فراهم می‌آورد تا مداخلات خود را در حوزه‌های مدیریت داده، توسعه مهارت‌ها، یکپارچه‌سازی سیستم‌ها، حکمرانی و حمایت رهبری اولویت‌بندی کنند. با تمرکز اولیه بر موانع علّی، شرکت‌ها می‌توانند زنجیره تأمین خودمختاری تاب‌آورتر، سازگارتر و هوشمندتر ایجاد کنند. همچنین، روش‌شناسی این پژوهش می‌تواند در سایر بخش‌های صنعتی که با چالش‌های مشابه در مسیر تحول فناورانه مواجه هستند، به کار گرفته شود.

کلمات کلیدی : هوش مصنوعی عامل محور زنجیره تأمین خودمختار موانع پذیرش دیمتل صنعت خودروسازی ایران