کارایی و تاب‌آوری در زنجیره‌ تأمین: به‌سوی بازنگری مفهومی دو پارادایم مدیریتی

کارایی و تاب‌آوری در زنجیره‌ تأمین: به‌سوی بازنگری مفهومی دو پارادایم مدیریتی

آرین عظیمی1

1) عضو هیات علمی دانشکدگان فنی دانشگاه تهران

کد IOI مقاله : AAHC-ABKDHG
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید(impeb.ir)
چکیده :
    زنجیره‌های تأمین امروزی بیش از گذشته با یک چالش اساسی روبه‌رو هستند: ایجاد تعادل میان دستیابی به کارایی و حفظ تاب‌آوری. رویکردهای مبتنی بر کارایی معمولاً بر کاهش هزینه‌ها، استفاده بهینه از منابع، حذف فعالیت‌های غیرضروری و بهبود عملکرد عملیاتی تمرکز دارند؛ در مقابل، رویکردهای مبتنی بر تاب‌آوری بر توانایی سازگاری، بازگشت سریع به شرایط عادی، انعطاف‌پذیری و حفظ تداوم فعالیت‌ها در مواجهه با عدم‌قطعیت‌ها و اختلالات تأکید می‌کنند. این مقاله مفهومی با هدف بازنگری رابطه میان کارایی و تاب‌آوری در مدیریت زنجیره تأمین، به بررسی مبانی نظری، پیش‌فرض‌های اساسی و امکان ترکیب این دو رویکرد می‌پردازد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از رویکرد مفهومی و استفاده از دیدگاه‌های مدیریت عملیات، نظریه سازمان، تاب‌آوری زنجیره تأمین و سیستم‌های پیچیده سازگارشونده، تفاوت‌ها و نقاط اشتراک میان این دو رویکرد مدیریتی را تحلیل می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که تضاد میان کارایی و تاب‌آوری الزاماً به دلیل ناسازگاری ذاتی این دو مفهوم نیست، بلکه بیشتر ناشی از تفاوت در نوع نگاه آن‌ها به ثبات محیط، نحوه تخصیص منابع، افق زمانی تصمیم‌گیری و اهداف سازمانی است. این مطالعه چارچوبی مفهومی ارائه می‌دهد که در آن کارایی و تاب‌آوری به‌عنوان دو قابلیت مکمل در زنجیره تأمین در نظر گرفته می‌شوند؛ به‌گونه‌ای که میزان اهمیت هر یک از آن‌ها به شرایط محیطی، سطح عدم‌قطعیت، ماهیت اختلالات و تصمیمات مدیریتی بستگی دارد. در نهایت، مقاله نتیجه می‌گیرد که زنجیره‌های تأمین مدرن نباید میان کارایی و تاب‌آوری یکی را انتخاب کنند، بلکه باید به دنبال ایجاد یک توازن پویا میان بهینه‌سازی عملکرد و توانایی سازگاری باشند. چنین تعادلی به سازمان‌ها امکان می‌دهد ضمن حفظ بهره‌وری در شرایط عادی، در برابر بحران‌ها و اختلالات نیز واکنش مناسب و مؤثری نشان دهند.

کلمات کلیدی : کارایی تاب‌آوری مدیریت زنجیره تأمین تعالی عملیاتی اختلالات زنجیره تأمین قابلیت سازگاری