ارزیابی توانمندی سازمان‌های منتخب ایرانی برای تصمیم‌گیری مشترک انسان–هوش مصنوعی: رویکرد آنتروپی شانون –کپراس

ارزیابی توانمندی سازمان‌های منتخب ایرانی برای تصمیم‌گیری مشترک انسان–هوش مصنوعی: رویکرد آنتروپی شانون –کپراس

محمد رضا فتحی1 فرهاد میرزاحسن2 فاطمه کیادلیری3 پرنیان صفات4

1) گروه مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، ایران
2) دانشجوی کارشناسی ارشد حسابداری، موسسه دانشستان ساوه، ایران
3) گروه مهندسی صنایع، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4) گروه مهندسی صنایع، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

کد IOI مقاله : AAHD-ABFKEG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری اطلاعات، نانوتکنولوژی، هوش مصنوعی و آینده پژوهی فناوری (itnaf.ir)
چکیده :
    توسعه سریع هوش مصنوعی، تصمیم‌گیری سازمانی را با امکان تحلیل داده‌محور، پیش‌بینی، اتوماسیون و پشتیبانی هوشمند از تصمیمات متحول کرده است. با این حال، اثربخشی هوش مصنوعی در سازمان‌ها تنها به زیرساخت‌های فناوری بستگی ندارد، بلکه به توانایی انسان‌ها و سیستم‌های هوش مصنوعی برای همکاری شفاف، مسئولانه و ارزش‌آفرین نیز وابسته است. بر این اساس، این مطالعه با هدف ارزیابی توانمندی سازمان‌های منتخب ایرانی برای تصمیم‌گیری مشترک انسان–هوش مصنوعی با استفاده از رویکرد تصمیم‌گیری چندمعیاره انجام شده است. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی است. داده‌ها از طریق پرسشنامه ساختاریافته کارشناسان، توسط ۱۲ متخصص در حوزه هوش مصنوعی، تحول دیجیتال، تصمیم‌گیری سازمانی، تحلیل داده‌ها و تصمیم‌گیری چندمعیاره جمع‌آوری شد. برای تعیین وزن‌های عینی معیارهای ارزیابی از روش شانون انتروپی استفاده شد و برای رتبه‌بندی سازمان‌های منتخب، روش COPRAS به‌کار گرفته شد. نتایج نشان داد که حاکمیت، اخلاق و پاسخگویی هوش مصنوعی بیشترین وزن را در میان معیارها دارد، و پس از آن، ریسک پیاده‌سازی و مقاومت سازمانی قرار گرفتند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که توانمندی سازمانی برای تصمیم‌گیری مشترک انسان–هوش مصنوعی نه تنها به کیفیت داده‌ها و زیرساخت فناوری، بلکه به بلوغ حاکمیتی، مسئولیت اخلاقی، قابلیت تبیین، آمادگی کارکنان و مدیریت ریسک نیز بستگی دارد. نتایج COPRAS نشان داد که شرکت هلدینگ فناپ در رتبه اول قرار دارد، و پس از آن گروه اسنپ، بانک ملت، گروه دیجی‌کالا و تپسی رتبه‌بندی شدند. یافته‌ها حاکی از آن است که آمادگی هوش مصنوعی باید به‌عنوان یک توانمندی اجتماعی–فنی در نظر گرفته شود. سازمان‌ها به داده‌ها و زیرساخت‌های هوش مصنوعی قابل اعتماد نیاز دارند، اما همچنین به قوانین حاکمیتی شفاف، کارکنان آموزش‌دیده، نظارت انسانی و مکانیزم‌های مدیریت مقاومت نیز نیازمندند.

کلمات کلیدی : هوش مصنوعی همکاری انسان هوش مصنوعی توانمندی سازمانی تصمیم‌گیری مشترک شانون انتروپی کپراس تصمیم‌گیری چندمعیاره