نوسازی هسته دیجیتال شرکت‌های هواپیمایی با پشتیبانی هوش مصنوعی: چارچوب علم طراحی مبتنی بر حکمرانی شاخص‌های کلیدی عملکرد برای عملیات هوشمند و پیش‌بین ایرلاین

نوسازی هسته دیجیتال شرکت‌های هواپیمایی با پشتیبانی هوش مصنوعی: چارچوب علم طراحی مبتنی بر حکمرانی شاخص‌های کلیدی عملکرد برای عملیات هوشمند و پیش‌بین ایرلاین

سید عبدالحجت مقدس نیان1 اکبر کرم زاده2

1) دکترا، دانشگاه تربیت مدرس
2) کارشناس مهندسی صنایع، دانشگاه پیام نور

کد IOI مقاله : AAHD-ABGCGC
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری اطلاعات، نانوتکنولوژی، هوش مصنوعی و آینده پژوهی فناوری (itnaf.ir)
چکیده :
    تحول دیجیتال در صنعت هواپیمایی بیش از آنکه به دلیل فقدان پروژه‌های فناورانه محدود شده باشد، از نبودِ یک «هسته دیجیتال حکمرانی‌شده» رنج می‌برد؛ هسته‌ای که بتواند معماری سازمانی، داده‌های قابل اعتماد، جریان‌های کاری بازطراحی‌شده، هوش مصنوعی، تاب‌آوری سایبری، پاسخ‌گویی مبتنی بر شاخص‌های کلیدی عملکرد و اجرای رهبری را به‌صورت منسجم به یکدیگر پیوند دهد. مطالعات موجود در حوزه هواپیمایی، موضوعاتی مانند تحول دیجیتال، خرده‌فروشی هوایی، نگهداشت پیش‌بینانه، مدیریت اختلالات پشتیبانی‌شده با هوش مصنوعی، معماری سازمانی، امنیت سایبری و سنجش عملکرد را بررسی کرده‌اند؛ با این حال، این جریان‌های پژوهشی غالباً در محدوده‌های بخشی و دامنه‌های تخصصی جداگانه باقی مانده‌اند. این مقاله، چارچوب ADCM-360 را به‌مثابه یک مصنوع پژوهشی در چارچوب روش‌شناسی پژوهش طراحی‌محور برای نوسازی هسته دیجیتال ایرلاین توسعه می‌دهد. این چارچوب هفت لایه اصلی را دربر می‌گیرد: یکپارچه‌سازی سامانه‌ها؛ حکمرانی داده و هوشمندی؛ نوسازی فرایندها؛ هوش مصنوعی و عملیات پیش‌بینانه؛ حکمرانی، ریسک، انطباق و تضمین هوش مصنوعی؛ تحقق ارزش و عملکرد؛ و رهبری، تحول، قابلیت‌سازی و پذیرش سازمانی. این چارچوب بر اصل «هسته جهان‌شمول + اجرای انطباقی» استوار است؛ بدین معنا که همه ایرلاین‌ها به یک منطق مشترک برای نوسازی نیاز دارند، اما شیوه اجرای آن باید متناسب با نوع ایرلاین، سطح بلوغ دیجیتال، پیچیدگی ناوگان، زمینه مقرراتی، بودجه، آمادگی داده و اولویت‌های راهبردی تنظیم شود. مقاله حاضر چهار دستاورد اصلی ارائه می‌کند: یک مصنوع نظریه‌پشتیبان، یک مسیر بلوغ حکمرانی‌شده با شاخص‌های کلیدی عملکرد، یک منطق حکمرانی برای گذار هوش مصنوعی از مرحله پایلوت به تولید عملیاتی، و یک نگاشت از ریسک‌های سامانه‌های میراثی به سازوکارهای کنترلی. از آنجا که مقاله ماهیتی مفهومی و طراحی‌محور دارد، مدعی اعتبارسنجی تجربی تکمیل‌شده نیست؛ بلکه مسیر اعتبارسنجی پیشنهادی را از طریق بازبینی دلفی خبرگان، نمایش موردی، ارزیابی بلوغ، آزمون شاخص‌های کلیدی عملکرد و پایش طولی ارزش ارائه می‌کند. سهم این پژوهش برای حوزه‌های فناوری اطلاعات، حکمرانی هوش مصنوعی، سامانه‌های حمل‌ونقل هوشمند، امنیت سایبری، معماری سازمانی و مطالعات آینده‌پژوهی فناوری معنادار و کاربردی است.

کلمات کلیدی : تحول دیجیتال ایرلاین نوسازی هسته دیجیتال پژوهش طراحی‌محور هوش مصنوعی در هوانوردی حکمرانی داده حکمرانی شاخص‌های کلیدی عملکرد مطالعات آینده‌پژوهی فناوری