مهاجرت پروتکل‌های شبکه به رمزنگاری پساکوانتومی (PQC): چالش‌های عملکردی، مسائل اندازه کلید و راهکارهای ترکیبی در TLS 1.3، IPsec و QUIC

مهاجرت پروتکل‌های شبکه به رمزنگاری پساکوانتومی (PQC): چالش‌های عملکردی، مسائل اندازه کلید و راهکارهای ترکیبی در TLS 1.3، IPsec و QUIC

محمد ایمان گلزاری1 رضوان شریفی2 امیرحسین اسدی3 محمدحسین کلالی4 بهزاد مولوی5 مصطفی فرهادی‌مقدم6

1) دانشجوی علوم کامپیوتر، گروه کامپیوتر، مؤسسه آموزش عالی وحدت تربت جام، ایمیل:
2) دانشجوی علوم کامپیوتر، گروه کامپیوتر، مؤسسه آموزش عالی وحدت تربت جام، ایمیل:
3) دانشجوی علوم کامپیوتر، گروه کامپیوتر، مؤسسه آموزش عالی وحدت تربت جام، ایمیل:
4) گروه کامپیوتر، مؤسسه آموزش عالی وحدت تربت جام، ایمیل:
5) نویسنده مسئول، گروه علوم کامپیوتر، مؤسسه آموزش عالی وحدت تربت جام، ایمیل:
6) گروه علوم کامپیوتر، مؤسسه آموزش عالی وحدت تربت جام، ایمیل:

کد IOI مقاله : AAHD-ABHHKC
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری اطلاعات، نانوتکنولوژی، هوش مصنوعی و آینده پژوهی فناوری (itnaf.ir)
چکیده :
    پیشرفت سریع به‌سوی دستیابی به رایانه‌های کوانتومیِ دارای توان رمزنگاری، تهدیدی جدی برای سازوکارهای رمزنگاری کلید عمومی مانند RSA و ECC ایجاد کرده است؛ سازوکارهایی که امنیت پروتکل‌های TLS 1.3، IPsec و QUIC را تأمین می‌کنند. این تهدید، امکان اجرای حملات «اکنون جمع‌آوری کن، بعداً رمزگشایی کن» را علیه ترافیک‌های شبکه با ارزش بلندمدت فراهم می‌سازد. این مقاله یک ارزیابی جامع و میان‌پروتکلی از عملکرد مهاجرت به رمزنگاری پساکوانتومی ارائه می‌دهد و از الگوریتم‌های استانداردشده NIST شامل ML-KEM و ML-DSA در شرایط واقعی شبکه استفاده می‌کند. در این پژوهش، سه پیکربندی رمزنگاری کلاسیک، ترکیبی و کاملاً پساکوانتومی در پروتکل‌های TLS 1.3، IPsec/IKEv2 و QUIC مقایسه شده‌اند. آزمایش‌ها با استفاده از پیاده‌سازی‌های عملی مانند OpenSSL همراه با liboqs و strongSwan و تحت شرایط کنترل‌شده شامل تأخیر ۰ تا ۵۰ میلی‌ثانیه، پهنای باند ۱۰۰ مگابیت تا ۱۰ گیگابیت بر ثانیه، نرخ از دست‌رفتن بسته ۰ تا ۵ درصد و محدودیت‌های MTU انجام شده‌اند. برای هر پیکربندی بیش از ۱۰۰۰ بار آزمایش اجرا شده و شاخص‌های آماری میانه، صدک ۹۵ و صدک ۹۹ گزارش شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که تبادل کلید ترکیبی در TLS 1.3 تنها سربار محدودی ایجاد می‌کند؛ به‌گونه‌ای که میانه زمان دست‌دهی حدود ۸ تا ۱۲ درصد افزایش یافته و تقریباً ۱٫۴ تا ۱٫۶ کیلوبایت داده اضافی در شبکه منتقل می‌شود. همچنین به دلیل استفاده TLS از TCP، اثر قطعه‌قطعه‌شدن بسته‌ها در آن محدود است. در مقابل، پروتکل‌های مبتنی بر UDP با مشکلات بیشتری روبه‌رو هستند. در IPsec، احتمال قطعه‌قطعه‌شدن بدون راهکار کاهش‌دهنده بین ۶۵ تا ۷۲ درصد است که با استفاده از IKE_INTERMEDIATE به کمتر از ۸ درصد کاهش می‌یابد، اما در مقابل ۲۲ تا ۳۵ درصد به تأخیر افزوده می‌شود. در QUIC نیز افزایش تأخیر بین ۱۵ تا ۲۴ درصد مشاهده شده که در شرایط از دست‌رفتن بسته به ۳۱ تا ۴۲ درصد می‌رسد. پیکربندی‌های کاملاً پساکوانتومی نیز به‌طور مداوم عملکرد ضعیف‌تری نسبت به روش‌های ترکیبی نشان داده‌اند. اندازه‌گیری مصرف انرژی روی سخت‌افزارهای لبه و آزمایش‌های سرور با هم‌زمانی بالا نیز محدودیت‌های عملی این مهاجرت را برجسته می‌کند.

کلمات کلیدی : رمزنگاری پساکوانتومی tls 1 3 ipsec quic تبادل کلید ترکیبی ml kem قطعه‌قطعه‌شدن بسته‌ها مهاجرت پروتکل‌های شبکه