ارزیابی تطبیقی سامانه‌های مکان‌یابی مستقل در عملیات فاقد دسترسی به GPS: ناوبری اینرسی و ناوبری سماوی

ارزیابی تطبیقی سامانه‌های مکان‌یابی مستقل در عملیات فاقد دسترسی به GPS: ناوبری اینرسی و ناوبری سماوی

امیر مقتدایی راد1

1) عضو هیات علمی گروه مهندسی برق و کامپیوتر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد هشتگرد، هشتگردف ایران

کد IOI مقاله : AAHD-ABKAZG
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری اطلاعات، نانوتکنولوژی، هوش مصنوعی و آینده پژوهی فناوری (itnaf.ir)
چکیده :
    آسیب‌پذیری سامانه‌های مکان‌یابی مبتنی بر ماهواره در برابر جنگ الکترونیک، اخلال و حملات الکترونیکی، ضرورت توسعه سامانه‌های ناوبری خوداتکا را که وابستگی به سیگنال‌های رادیویی خارجی نداشته باشند، بیش از پیش آشکار ساخته است. در این مقاله، دو فناوری اصلی مکان‌یابی مستقل شامل سامانه ناوبری اینرسی (INS) و ناوبری سماوی (CN) به‌صورت جامع و تطبیقی مورد بررسی قرار گرفته‌اند. سامانه ناوبری اینرسی با استفاده از انتگرال‌گیری پیوسته از اندازه‌گیری‌های شتاب‌سنج‌ها و ژیروسکوپ‌ها، موقعیت، سرعت و وضعیت (Attitude) را بر پایه ناوبری تخمینی (Dead Reckoning) محاسبه می‌کند و اگرچه خروجی‌های پیوسته و با نرخ نمونه‌برداری بالا ارائه می‌دهد، اما به‌دلیل تجمع تدریجی خطا، دقت آن در مأموریت‌های طولانی‌مدت کاهش می‌یابد. در مقابل، ناوبری سماوی با بهره‌گیری از مشاهدات نوری اجرام آسمانی نظیر ستارگان، سیارات و تپ‌اخترها، امکان تعیین مطلق موقعیت و وضعیت را بدون رانش بلندمدت فراهم می‌کند، هرچند عملکرد آن به شرایط جوی، قابلیت رؤیت اجرام آسمانی و پیچیدگی حسگرهای نوری وابسته است. در این پژوهش، مبانی ریاضی هر دو روش استخراج شده و مهم‌ترین منابع خطا از جمله نوسانات شولر، ناپایداری بایاس حسگرها و سایر عوامل مؤثر بر دقت ناوبری تحلیل شده‌اند. همچنین، عملکرد این دو فناوری در محیط‌های فاقد دسترسی به سامانه موقعیت‌یابی جهانی (GPS) در کاربردهای هوایی، زمینی، دریایی و فضایی مورد ارزیابی قرار گرفته است. علاوه بر این، پیشرفت‌های اخیر شامل حسگرهای اینرسی مبتنی بر فناوری MEMS، ردیاب‌های ستاره‌ای خودکار مجهز به الگوریتم‌های Lost-in-Space و ناوبری مبتنی بر زمان‌سنجی تپ‌اخترهای پرتو ایکس به‌صورت انتقادی بررسی شده‌اند. در ادامه، مقایسه‌ای جامع میان دو فناوری بر اساس معیارهایی نظیر دقت، دسترس‌پذیری، وابستگی به شرایط محیطی، بار محاسباتی و پیچیدگی عملیاتی ارائه شده است. نتایج نشان می‌دهد که هیچ‌یک از این دو فناوری به‌تنهایی قادر به تأمین تمامی نیازهای عملیاتی نیستند؛ بااین‌حال، تلفیق آن‌ها به‌گونه‌ای که سامانه ناوبری اینرسی تداوم کوتاه‌مدت ناوبری را فراهم کرده و مشاهدات سماوی به‌صورت دوره‌ای با استفاده از فیلتر کالمن توسعه‌یافته (EKF) خطای تجمعی را اصلاح کنند، راهکاری مقاوم، مستقل از زیرساخت‌های خارجی و قابل‌اعتماد برای سامانه‌های هوافضایی و دفاعی با ماندگاری عملیاتی طولانی ارائه می‌دهد. در نهایت، این ارزیابی تطبیقی می‌تواند به‌عنوان یک مرجع کاربردی برای طراحان سامانه‌ها و برنامه‌ریزان مأموریت مورد استفاده قرار گیرد و معیارهای روشنی برای انتخاب، تلفیق و پیاده‌سازی فناوری‌های ناوبری خوداتکا به‌منظور تضمین عملکرد پایدار و قابل‌اعتماد سامانه‌های مکان‌یابی، ناوبری و زمان‌سنجی (PNT) در سناریوهای آینده جنگ الکترونیک ارائه کند.

کلمات کلیدی : ناوبری اینرسی ناوبری سماوی ردیاب ستاره ناوبری پالسار محیط بدون gps ترکیب سنسورها تخمین وضعیت