ERA: معماری هوشمند و تطبیقی برای مدیریت ریسک ICT در سازمان‌های آموزشی

ERA: معماری هوشمند و تطبیقی برای مدیریت ریسک ICT در سازمان‌های آموزشی

مهران مختاری1 معصومه توکلی2

1) ۱. استادیار مهندسی کامپیوتر، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قائم‌شهر، ایران
2) دکترای مدیریت آموزشی

کد IOI مقاله : AAHD-ACZBAD
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری اطلاعات، نانوتکنولوژی، هوش مصنوعی و آینده پژوهی فناوری (itnaf.ir)
چکیده :
    چکیده گسترش زیرساخت‌ها و خدمات فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) در سازمان‌های آموزشی دیجیتال، ضمن افزایش کارایی و دسترسی به خدمات، ریسک‌های پیچیده‌ای را در حوزه‌های زیرساختی، امنیتی، عملیاتی و انسانی ایجاد کرده است. اگرچه چارچوب‌های موجود قابلیت‌های ارزشمندی برای مدیریت ریسک، امنیت سایبری، حاکمیت فناوری و هوش مصنوعی (AI) ارائه می‌کنند، عمدتاً بر حوزه‌های تخصصی متمرکز بوده و به‌صورت همزمان محیط سازمانی، ریسک، حل مسئله، هوش مصنوعی، بازخورد و ردیابی تصمیمات را یکپارچه نمی‌کنند. این پژوهش چارچوب ERA (محیط–ریسک–قیف–هوش مصنوعی) را به‌عنوان معماری یکپارچه و تطبیقی برای مدیریت هوشمند ریسک ICT در سازمان‌های آموزشی ارائه می‌کند. در ERA، مؤلفه محیط، وضعیت و داده‌های اکوسیستم ICT را مدل‌سازی می‌کند؛ مؤلفه ریسک، ریسک‌ها را شناسایی، تحلیل، اولویت‌بندی و پیش‌بینی می‌کند؛ مدل قیف، مسیر ساختاریافته‌ای را برای حل مسئله و توسعه راه‌حل، از تعریف مسئله تا ارزیابی و بهینه‌سازی، فراهم می‌سازد؛ هوش مصنوعی از تحلیل داده، تشخیص الگو، پیش‌بینی و تصمیم‌گیری پشتیبانی می‌کند؛ بازخورد، یادگیری و بهبود مستمر را امکان‌پذیر می‌سازد؛ و ردیابی، روابط میان داده‌ها، ریسک‌ها، تصمیمات، اقدامات، نتایج و بازخورد را ثبت و پیگیری می‌کند. روش پژوهش مبتنی بر طراحی و تحلیل معماری مفهومی، تعریف فرایند عملیاتی و ارزیابی مبتنی بر سناریو است. قابلیت عملیاتی ERA از طریق یک سناریوی ICT در دانشگاه دیجیتال بررسی و به‌صورت مفهومی با قابلیت‌های منتخب ISO/IEC 27005، NIST CSF، COBIT و رویکردهای مرتبط با هوش مصنوعی و تحول دیجیتال آموزشی مقایسه شده است. ارزیابی مفهومی نشان می‌دهد که ERA با هدف جایگزینی چارچوب‌های موجود ارائه نشده، بلکه برای یکپارچه‌سازی قابلیت‌های مکمل آن‌ها در یک معماری یکپارچه، داده‌محور، تطبیقی و قابل ردیابی طراحی شده است. شواهد حاصل از کاربرد آموزشی، قابلیت عملیاتی‌سازی آن را نشان می‌دهد، اما بیانگر اعتبارسنجی کمی عملکرد نیست. بنابراین، پیاده‌سازی در محیط واقعی، ارزیابی کمی عملکرد و بررسی تأثیر ERA بر شاخص‌های ریسک و عملکرد سازمانی، از مسیرهای مهم پژوهش‌های آینده هستند. کلیدواژه‌ها: چارچوب ERA، مدیریت ریسک ICT، سازمان‌های آموزشی دیجیتال، هوش مصنوعی، مدل قیف، بازخورد تطبیقی

کلمات کلیدی : ‌ها چارچوب era مدیریت ریسک ict سازمان‌های آموزشی دیجیتال هوش مصنوعی مدل قیف بازخورد تطبیقی