مدل ساختارگری رنگ: کاوشی در تأثیرات رنگ بر گروه‌بندی گشتالتی

مدل ساختارگری رنگ: کاوشی در تأثیرات رنگ بر گروه‌بندی گشتالتی

همایون اسلامی1

1) دکترای زبان فرانسه دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد،ایران -

کد IOI مقاله : AAHE-ACZDCE
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته(icaeu.ir)
چکیده :
    ادراک بصری فرایندی پویا و چندلایه است که در آن عناصر بصری به‌طور پیوسته سازمان‌دهی، اولویت‌بندی و سازمان‌دهی دوباره می‌شوند. این مقاله مدل ساختارگری رنگ (Color Structuring Model) را به‌عنوان چارچوبی مفهومی برای بررسی چگونگی تأثیرگذاری روابط رنگی بر گروه‌بندی گشتالتی معرفی می‌کند. این مدل بر تعامل میان سه مؤلفۀ رنگی تمرکز دارد: رنگ پس‌زمینه، رنگ عناصر درون‌گروه و رنگ عناصر بیرون از گروه. بر اساس این مدل، تغییر در روابط رنگی می‌تواند موجب افزایش یا کاهش برجستگی ادراکی عناصر شود؛ به‌گونه‌ای که برخی عناصر در اثر هم‌رنگ‌شدن با پس‌زمینه نامرئی شوند و توازن قوا میان گروه‌بندی‌های گشتالتی رقیب تغییر کند. این مقاله تأثیر تغییرات رنگی بر اصول گشتالتی مجاورت (Proximity)، شباهت (Similarity)، تداوم مطلوب (Good Continuation)، بسته‌شدن (Closure)، تقارن (Symmetry)، سرنوشت مشترک (Common Fate) و سازمان‌دهی شکل–زمینه (Figure–Ground Organization) را بررسی می‌کند. نتایج تحلیل نشان می‌دهد که اصول گشتالت لزوماً قواعدی ثابت و مستقل برای سازمان‌دهی ادراک نیستند؛ بلکه کارایی ادراکی آن‌ها می‌تواند تحت تأثیر روابط رنگی و به‌صورت پویا تعدیل شود. از این منظر، رنگ می‌تواند به‌طور فعال در شکل‌گیری، تضعیف و سازمان‌دهی دوبارۀ گروه‌بندی‌های ادراکی مشارکت داشته باشد.

کلمات کلیدی : مدل ساختارگری رنگ اصول گشتالت ادراک بصری روابط رنگی چکانه‌شناسی