تحلیل روان‌اجتماعی و مالی واکنش‌های شهروندان به معماری دیکانستراکتیویستی در بافت‌های سنتی شهری ایران: بررسی ادراک ریسک، دلبستگی مکانی و رفتار سرمایه‌گذاری

تحلیل روان‌اجتماعی و مالی واکنش‌های شهروندان به معماری دیکانستراکتیویستی در بافت‌های سنتی شهری ایران: بررسی ادراک ریسک، دلبستگی مکانی و رفتار سرمایه‌گذاری

علی رخشانی1 محمد حسین رخشانی2

1) دانشجوی کارشناسی‌ارشد معماری، دانشکده معماری، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار،
2) استادیار، گروه حسابداری، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران-

کد IOI مقاله : AAHF-AAHFHB
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    معماری دیکانستراکتیویستی، به‌عنوان یک پارادایم پسامدرن مبتنی بر فرم، در سال‌های اخیر به‌طور فزاینده‌ای در بافت‌های سنتی شهری ایران نفوذ کرده و واکنش‌هایی پیچیده در سطوح روان‌اجتماعی و مالی در میان شهروندان برانگیخته است. این سبک، که با گسست هندسی، بی‌انسجامی نمادین، و حذف روایت‌های تاریخی شناخته می‌شود، در تضاد آشکار با شناخت فضایی، تداوم فرهنگی، و منطق سرمایه‌گذاری نهفته در معماری بومی ایران قرار دارد. پژوهش حاضر به بررسی روابط میان ادراک ریسک فضایی، دلبستگی مکانی، و رفتار سرمایه‌گذاری در مواجهه با فرم‌های دیکانستراکتیویستی در پنج شهر میراث‌محور ایران شامل شیراز، اصفهان، یزد، تبریز و کاشان می‌پردازد. این مطالعه با بهره‌گیری از طراحی توصیفی-تحلیلی و پرسشنامه ساختاریافته (n = ۴۱۲) انجام شده و داده‌ها از طریق مدل‌سازی معادلات ساختاری جزئی (PLS-SEM) تحلیل گردیده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهند که معماری دیکانستراکتیویستی به‌طور معناداری موجب افزایش ادراک ریسک فضایی، تضعیف دلبستگی مکانی، و کاهش رفتار سرمایه‌گذاری می‌شود. همچنین، دلبستگی مکانی نقش میانجی جزئی در رابطه میان ادراک ریسک و واکنش اقتصادی ایفا می‌کند که مسیر ادراکی-عاطفی را تأیید می‌نماید. نگرش منفی نسبت به فرم‌های دیکانستراکتیویستی نیز با کاهش تمایل به سرمایه‌گذاری همبستگی دارد. این نتایج بر ضرورت طراحی زمینه‌محور، برنامه‌ریزی مشارکتی، و ارزیابی روان‌اجتماعی در مداخلات معماری در محیط‌های فرهنگی اشباع‌شده تأکید دارند

کلمات کلیدی : معماری دیکانستراکتیویستی ادراک ریسک فضایی دلبستگی مکانی رفتار سرمایه‌گذاری روان‌شناسی محیطی طراحی زمینه‌محور