تحلیل تطبیقی شباهت‌های موجود در زبان بصری انیمیشن «افسانه شاهدخت کاگویا» و نگارگری ایرانی

تحلیل تطبیقی شباهت‌های موجود در زبان بصری انیمیشن «افسانه شاهدخت کاگویا» و نگارگری ایرانی

الهه حسینی1

1) کارشناسی ارشد انیمیشن، دانشگاه تربیت مدرس، ایران،

کد IOI مقاله : AAHF-ABKBHE
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    انیمیشن رسانه‌ای بصری و زمان‌مند است که می‌تواند سبک‌های هنری متعلق به دوره‌ها و فرهنگ‌های مختلف را بازآفرینی کند. انیمیشن افسانه شاهدخت کاگویا به کارگردانی ایسائو تاکاهاتا، با بهره‌گیری از خطوط آزاد، رنگ‌های لطیف، فضای باز، معماری سیال و حرکت‌های بیانگر، سبکی بصری خلق می‌کند که از یک سو پیوندی آشکار با هنر سنتی ژاپن دارد و از سوی دیگر، برای مخاطبان ایرانی آشنا با نگارگری ایرانی، یادآور ویژگی‌های بصری این سنت هنری است. این پژوهش به بررسی عناصر بصری مشترکی می‌پردازد که چنین احساس آشنایی را ایجاد می‌کنند. پرسش اصلی پژوهش این است که کدام ویژگی‌های گرافیکی این انیمیشن، نگارگری ایرانی را در ذهن مخاطب تداعی می‌کنند و این شباهت‌ها چگونه در مؤلفه‌هایی همچون خط، رنگ، فضا، ترکیب‌بندی و طبیعت نمود می‌یابند. این پژوهش با رویکردی کیفی و به روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده دقیق انیمیشن، انتخاب فریم‌های شاخص و مطالعه کتاب‌ها، اسناد و منابع معتبر درباره نگارگری ایرانی، یاماتوئه (Yamato-e) و طومارهای روایی ژاپنی گردآوری شده‌اند. مبنای تحلیل نیز بر مفهوم تداعی از طریق شباهت استوار است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مهم‌ترین نقاط اشتراک میان این دو سنت تصویری شامل استفاده از خطوط پیرامونیِ پررنگ، سطح تخت و دوبعدی، ترکیب‌بندی‌های مورب، تقدم روایت بر پرسپکتیو واقع‌گرایانه، پیوند طبیعت و معماری، و نقش‌پردازی دقیق پوشاک است. در نهایت، این پژوهش با ارائه خوانشی تطبیقی از همپوشانی‌های بصری میان این دو سنت هنری، نشان می‌دهد که چگونه حافظه بصری مخاطب هنگام تماشای یک انیمیشن معاصر با ساختاری بصری آشنا فعال می‌شود.

کلمات کلیدی : واژگان کلیدی نگارگری ایرانی هنر ژاپن تداعی عناصر بصری افسانه شاهدخت کاگویا انیمیشن