شهر هوشمند اسلامی: تبیین مبانی نظری و تحلیل مؤلفه‌های بومی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی

شهر هوشمند اسلامی: تبیین مبانی نظری و تحلیل مؤلفه‌های بومی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی

ساناز رحیمی1 امید علی عادلی2 نعمت الله اکبری3 عباس جهانبخش4

1) دانشجو دکتری گروه اقتصاد اسلامی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران
2) دانشیارگروه اقتصاد اسلامی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران
3) استاد گروه اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، ایران
4) استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهر¬سازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ABKDBD
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    ا گسترش شهرنشینی و پیدایش عصر دیجیتال، مفهوم شهر هوشمند به‌عنوان یک راه‌حل کلیدی مطرح شده است. با این حال، تسلط رویکردهای صرفاً تکنوکراتیک و سخت‌افزاری در مدل‌های جهانی به شکاف زیست‌پذیری و غفلت از ابعاد فرهنگی و ارزشی انجامیده است. در جوامع اسلامی مانند ایران، مدل‌های وارداتی بدون توجه به بسترهای هویتی نمی‌توانند رضایت شهروندان را جلب کنند. هدف این مقاله تبیین مدل بومی شهر هوشمند اسلامی با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد ترکیب‌پژوهی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که آموزه‌هایی نظیر عدل (قسط)، کرامت انسانی، خلیفه‌اللهی، حریم‌داری محیط زیستی، نهی از اسراف و ربا، و حیات طیبه، چارچوب ارزشی هوشمندسازی را فراهم می‌کنند. مدل نهایی در قالب ماتریس تطبیقی عملیاتی طراحی شده است که در آن شش بعد شهر هوشمند با مؤلفه‌های اسلامی بازتعریف می‌شود و هدف غایی آن حیات طیبه است. نتایج نشان می‌دهد که شهر هوشمند اسلامی، شهری است که فناوری در خدمت تحقق حیات طیبه و زیست‌پذیری مؤمنانه قرار می‌گیرد. توصیه‌های عملی شامل الزام به پیوست عدالت اسلامی، حکمرانی اخلاقی داده‌ها، اقتصاد هوشمند اسلامی و طراحی محله‌های مسجد محور است. این مدل می‌تواند مبنایی برای سیاست‌گذاری در کلانشهرهای مذهبی ایران باشد.

کلمات کلیدی : ‌ها شهر هوشمند اسلامی زیست‌پذیری آموزه‌های اسلامی حیات طیبه عدالت اجتماعی