از توپولوژی ریاضی تا معماری: بازتفسیر یک مفهوم علمی درتفکر معماری معاصر

از توپولوژی ریاضی تا معماری: بازتفسیر یک مفهوم علمی درتفکر معماری معاصر

علیرضا پرویزی1 سپیده نصراصفهانی2

1) دانشکده مهندسی معماری، موسسه آموزش عالی سپهر دانش معاصر، اصفهان، ایران
2) گروه ریاضی محض، دانشکده ریاضی و آمار، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

کد IOI مقاله : AAHF-ACZDGF
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    رابطه میان ریاضیات و معماری همواره فراتر از استفاده مستقیم از محاسبات و هندسه بوده و در بسیاری از موارد از طریق انتقال مفاهیم نظری میان این دو حوزه شکل گرفته است. توپولوژی به‌عنوان یکی از شاخه‌های بنیادین ریاضیات، بر مطالعه ویژگی‌های فضاهایی تمرکز دارد که تحت هم‌ریختی‌ها حفظ می‌شوند و مفاهیمی مانند پیوستگی و هم‌ریختی را در چارچوبی صوری بررسی می‌کند. با ورود این مفهوم به گفتمان معماری معاصر، برخی مفاهیم توپولوژیک به چارچوبی مفهومی برای بازاندیشی درباره فضا، فرم و فرآیند طراحی تبدیل شدند. این پژوهش با رویکردی تحلیلی-تفسیری، فرآیند بازتفسیر مفهوم توپولوژی را در دو سطح تحلیلی متمایز بررسی می‌کند: نخست، بازتفسیر نظری توپولوژی در گفتمان معماری و دوم، ترجمه برخی از این ایده‌ها به محیط‌های دیجیتال و محاسباتی. مقایسه این دو سطح، سه شیوه غالب بازتفسیر—استعاری–مفهومی، ساختاری–رابطه‌ای و محاسباتی را آشکار می‌کند. این پژوهش نشان می‌دهد که این انتقال نه به‌معنای کاربرد مستقیم اصول ریاضی، بلکه حاصل بازتفسیر مفاهیم در چارچوب نظری و عملی معماری بوده است. یافته‌ها حاکی از آن است که توپولوژی در معماری معاصر بیش از آنکه یک ابزار شکلی یا روش محاسباتی باشد، به‌عنوان مدلی مفهومی برای توصیف و درک تغییر، رابطه و ساختار عمل کرده است. بر این اساس، انتقال توپولوژی از ریاضیات به معماری را می‌توان فرآیندی از بازتفسیر دانست که در آن یک ساختار صوری ریاضی به زبانی مفهومی برای اندیشیدن درباره فضا تبدیل می‌شود؛ فرآیندی که همواره با فاصله‌ای میان دقت ریاضی و الزامات مادی، ساختاری و تجربی معماری همراه بوده است.

کلمات کلیدی : توپولوژی معماری توپولوژیک نظریه معماری معاصر طراحی دیجیتال