حافظه، پلی میان یادگیری و طراحی: تبیین نقش حافظه در فرآیند طراحی معماری و بررسی راهبردهای خلاقانه تقویت آن

حافظه، پلی میان یادگیری و طراحی: تبیین نقش حافظه در فرآیند طراحی معماری و بررسی راهبردهای خلاقانه تقویت آن

مهدیه افشار بکشلو1

1) پژوهشگر دکتری معماری ،گروه معماری، دانشگاه تهران،

کد IOI مقاله : AAHF-ACZZCF
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری (icact.ir)
چکیده :
    حافظه یکی از مهم‌ترین سازوکارهای شناختی در تبدیل دانش آموخته‌شده به توانایی عمل و تصمیم‌گیری در فرایند طراحی معماری است. با توجه به ماهیت پیچیده، چندلایه و مسئله‌محور طراحی معماری، طراح باید به‌طور هم‌زمان اطلاعات محیطی، دانش نظری، تجربه‌های پیشین و بازنمایی‌های ذهنی را بازیابی، سازماندهی و ترکیب کند. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش حافظه در فرایند طراحی معماری و شناسایی راهبردهای خلاقانه تقویت آن، به روش کیفی، اسنادی–تحلیلی و با رویکرد تطبیقی انجام شده است. در این پژوهش، انواع حافظه شامل حافظه حسی، کاری، بلندمدت، معنایی، رویدادی، رویه‌ای و دیداری–فضایی بررسی شده و نقش هر یک در مراحل مختلف طراحی معماری تحلیل می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که حافظه نه صرفاً مخزنی برای ذخیره اطلاعات، بلکه نظامی فعال در شکل‌گیری ایده، حل مسئله، تصمیم‌گیری و بازنمایی معماری است. در میان انواع حافظه، حافظه کاری به‌عنوان بستر پردازش لحظه‌ای اطلاعات، حافظه بلندمدت به‌عنوان منبع دانش و تجربه‌های پیشین و حافظه دیداری–فضایی به‌عنوان عامل مؤثر در تجسم و سازماندهی روابط فضایی، نقش محوری‌تری در فرایند طراحی دارند. همچنین نتایج بیانگر آن است که راهبردهایی مانند بازیابی فعال، فعال‌سازی دانش پیشین، تصویرسازی ذهنی، تقطیع اطلاعات، مرور فاصله‌دار و یادگیری مبتنی بر عمل، در کنار فعالیت‌های آموزشی معماری مانند اسکیس، ساخت ماکت، تحلیل نمونه‌ها و نقد آتلیه، می‌توانند به تقویت رمزگردانی، تثبیت و بازیابی دانش کمک کنند. بر این اساس، تقویت نظام‌های حافظه می‌تواند فاصله میان «آموختن» و «به‌کارگیری آموخته‌ها در فرایند طراحی» را کاهش داده و زمینه ارتقای یادگیری و خلاقیت دانشجویان معماری را فراهم سازد.

کلمات کلیدی : حافظه فرآیند طراحی معماری یادگیری معماری حافظه کاری حافظه بلندمدت خلاقیت طراحی