مدل‌سازی ساختاری اضطراب اجتماعی مبتنی بر ناامیدی با تأکید بر نقش میانجی‌گرانه تنظیم هیجان و انزوای اجتماعی درک‌شده: یک مطالعه تطبیقی در چارچوب نظریه‌های آسیب‌شناسی روانی میان‌فردی

مدل‌سازی ساختاری اضطراب اجتماعی مبتنی بر ناامیدی با تأکید بر نقش میانجی‌گرانه تنظیم هیجان و انزوای اجتماعی درک‌شده: یک مطالعه تطبیقی در چارچوب نظریه‌های آسیب‌شناسی روانی میان‌فردی

فائزه جعفری سیاوشانی1 منیره تدین2 نوشین اسدی خشویی3

1) گروه روانشناسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2) کارشناسی ارشد روانشناسی شخصیت، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3) کارشناسی ارشد رشته روانشناسی شخصیت، واحد الکترونیک دانشگاه آزاد تهران شمال، تهران، ایران.

کد IOI مقاله : ABDE-ABFGCE
محل انتشار : ششمین کنفرانس بین المللی تحقیقات پیشرفته در مدیریت و علوم انسانی مونیخ، آلمان(huconf.com)
چکیده :
    اضطراب اجتماعی یک اختلال روان‌شناختی شایع است که با ترس مداوم از ارزیابی منفی و آسیب قابل‌توجه در عملکرد اجتماعی مشخص می‌شود. رویکردهای نظری معاصر به‌طور فزاینده‌ای بر نقش آسیب‌پذیری‌های شناختی، فرایندهای هیجانی و عوامل بین‌فردی در شکل‌گیری و تداوم اضطراب اجتماعی تأکید دارند. در میان این عوامل، ناامیدی، دشواری در تنظیم هیجان و احساس انزوای اجتماعی به‌عنوان سازه‌های مرکزی شناسایی شده‌اند که ممکن است به‌طور مشترک در بروز علائم اضطراب اجتماعی نقش داشته باشند. مطالعه حاضر یک مرور روایی-تلفیقی با هدف تدوین یک مدل مفهومی ساختاری از اضطراب اجتماعی بر پایه «ناامیدی» و با تأکید ویژه بر نقش میانجیِ دشواری‌های تنظیم هیجان و ادراک انزوای اجتماعی است. این مرور، ادبیات پژوهشی تجربی اخیر (منتشرشده بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵) را ترکیب کرده و بر مطالعاتی متمرکز است که روابط میان این سازه‌های کلیدی را در جمعیت‌های بالینی و غیربالینی بررسی کرده‌اند. برای سازمان‌دهی و تفسیر یافته‌ها از چارچوب مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) مبتنی بر نظریه استفاده شد که امکان شناسایی روابط مستقیم، غیرمستقیم و متوالی را در بین مطالعات فراهم ساخت. نتایج این تلفیق نشان داد که ناامیدی به‌طور مستمر و هم از طریق مستقیم و هم غیرمستقیم، با سطوح بالاتر اضطراب اجتماعی مرتبط است. دشواری‌های تنظیم هیجان به‌عنوان یک مکانیسم میانجیِ مرکزی که ناامیدی را به اضطراب اجتماعی پیوند می‌دهد، با شواهد قوی از مطالعات مقطعی، طولی و فراتحلیلی نمایان شد. علاوه بر این، مشخص شد که دشواری‌های تنظیم هیجان به‌طور معناداری «ادراک انزوای اجتماعی» را پیش‌بینی می‌کنند که خود متعاقباً به افزایش علائم اضطراب اجتماعی منجر می‌شود. یافته‌های تلفیقی از یک مسیر میانجی‌گری متوالی حمایت می‌کنند که در آن ناامیدی منجر به بدتنظیمی هیجانی شده، سپس ادراک انزوای اجتماعی را افزایش داده و در نهایت اضطراب اجتماعی را تشدید می‌کند. در نتیجه، این یافته‌ها از یک مدل ساختاری جامع از اضطراب اجتماعی حمایت می‌کنند که در آن آسیب‌پذیری شناختی، بدتنظیمی هیجانی و ادراک بین‌فردی در یک فرایند آبشاری با یکدیگر تعامل دارند. این چارچوب تلفیقی، اهمیت توجه به مکانیسم‌های هیجانی و بین‌فردی را در راهبردهای پیشگیری و درمان اضطراب اجتماعی برجسته کرده و پایه‌ای برای آزمون‌های تجربی آینده با استفاده از طرح‌های طولی و آزمایشی فراهم می‌آورد.

کلمات کلیدی : اضطراب اجتماعی ناامیدی تنظیم هیجان ادراک انزوای اجتماعی آسیب‌شناسی روانی بین‌فردی