بررسی تطبیقی سازوکارهای حمایت از حقوق کودکان در اسناد بین‌المللی حقوق بشر و نظام حقوقی ایران با تأکید بر کنوانسیون حقوق کودک

بررسی تطبیقی سازوکارهای حمایت از حقوق کودکان در اسناد بین‌المللی حقوق بشر و نظام حقوقی ایران با تأکید بر کنوانسیون حقوق کودک

کوروش قائدی1 علیرضا فلاحی2 زهرا میرزاخانی نافچی3 فاطمه زارع4

1) کارشناس ارشد روانشناسی عمومی، واحد ارسنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، ارسنجان، ایران.
2) کارشناسی ارشد حقوق عمومی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران
3) دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشگاه بوشهر، بوشهر، ایران. (مدرس دانشگاه)
4) کارشناسی رشته حقوق، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران

کد IOI مقاله : ABDE-ABKCAG
محل انتشار : ششمین کنفرانس بین المللی تحقیقات پیشرفته در مدیریت و علوم انسانی مونیخ، آلمان(huconf.com)
چکیده :
    حمایت از حقوق کودکان به یکی از مهمترین دغدغه‌های نظام‌های حقوقی معاصر و گفتمان بین‌المللی حقوق بشر تبدیل شده است. در طول دهه‌های گذشته، کودک نه تنها به عنوان یک موضوع مراقبت و مرجع والدین، بلکه به عنوان یک دارنده مستقل حقوق مدنی، اجتماعی، فرهنگی، توسعه‌ای و حمایتی به طور فزاینده‌ای شناخته شده است. در این زمینه، اسناد بین‌المللی حقوق بشر، به ویژه کنوانسیون حقوق کودک، چارچوب هنجاری جامعی را برای به رسمیت شناختن و اجرای حقوق کودکان فراهم کرده‌اند. در عین حال، نظام‌های حقوقی داخلی بسته به ساختارهای قانون اساسی، سنت‌های حقوقی و مبانی فرهنگی یا مذهبی خود، به این تحولات واکنش متفاوتی نشان داده‌اند. نظام حقوقی ایران در این زمینه نمونه قابل توجهی است زیرا در تنظیم مسائل مربوط به کودک، قوانین موضوعه، اصول قانون اساسی و فقه اسلامی را با هم ترکیب می‌کند. هدف از این مقاله مروری، بررسی تطبیقی ​​سازوکارهای حمایت از حقوق کودکان در اسناد بین‌المللی حقوق بشر و در نظام حقوقی ایران، با تأکید ویژه بر کنوانسیون حقوق کودک است. این مطالعه در پی شناسایی مبانی حقوقی اصلی، سازوکارهای نهادی، حوزه‌های اصلی همگرایی و واگرایی و چالش‌های عملی مؤثر بر اجرای حقوق کودکان در هر دو چارچوب است. از نظر روش‌شناسی، این مطالعه رویکردی توصیفی-تحلیلی و تطبیقی ​​مبتنی بر تحقیقات کتابخانه‌ای اتخاذ می‌کند. این مطالعه اسناد بین‌المللی حقوق بشر مرتبط، به‌ویژه کنوانسیون حقوق کودک و سازوکارهای مرتبط با آن را در کنار اصول، قوانین و نهادهای حقوقی اصلی در نظام حقوقی ایران بررسی می‌کند. این تحلیل بر مسائل کلیدی مانند تعریف کودک، اصل مصلحت، آموزش، هویت، حمایت از کودک در برابر سوءاستفاده، مشارکت کودک و عدالت نوجوانان تمرکز دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد که هم حقوق بین‌الملل و هم حقوق ایران ضرورت حمایت ویژه از کودکان را به رسمیت می‌شناسند و نگرانی‌های مشترکی در مورد رفاه، آموزش و حمایت از آسیب دارند. با این حال، آنها در فلسفه حقوقی، طراحی نهادی و روش‌های اجرا متفاوت هستند. حقوق بین‌الملل یک مدل یکپارچه‌تر، مبتنی بر حقوق و کودک‌محور را اتخاذ می‌کند، در حالی که نظام حقوقی ایران چارچوبی پراکنده‌تر اما مبتنی بر بافت ارائه می‌دهد که با ملاحظات خانواده‌محور و فقهی شکل گرفته است. این مطالعه نتیجه می‌گیرد که اگرچه تفاوت‌های قابل توجهی باقی مانده است، اما پتانسیل قابل توجهی برای هماهنگی سازنده از طریق قوانین واضح‌تر، رویه‌های کودک‌محور قوی‌تر و تفسیر منسجم‌تر از هنجارهای حمایتی وجود دارد.

کلمات کلیدی : حقوق کودکان کنوانسیون حقوق کودک نظام حقوقی ایران مطالعه حقوقی تطبیقی سازوکارهای حمایت از کودکان