مروری بر نقش نانوذرات اکسید روی در تغییر بیان ژن‌های مقاومت آنتی‌بیوتیکی در باکتری‌های پاتوژن

مروری بر نقش نانوذرات اکسید روی در تغییر بیان ژن‌های مقاومت آنتی‌بیوتیکی در باکتری‌های پاتوژن

کیمیا سادات رسمی1 رامین محمدی آلوچه2 رودابه بهزادی اندوهجردی3

1) دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2) استادیار، گروه زیست‌شناسی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران
3) استادیار، گروه زیست‌شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

کد IOI مقاله : ABEB-ABEGFA
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پیشرفت های اخیر در مهندسی، نوآوری و تکنولوژی - بلژیک(eitconf.com)
چکیده :
    مقاومت میکروبی در برابر آنتی‌بیوتیک‌ها (Antimicrobial Resistance – AMR) به‌عنوان یکی از چالش‌های جدی سلامت جهانی مطرح شده است و اثربخشی داروهای آنتی‌بیوتیکی را تهدید می‌کند، که در نتیجه آن، عفونت‌های طولانی‌مدت و افزایش نرخ مرگ‌ومیر مشاهده می‌شود. نیاز فوری به راهبردهای درمانی جدید، موجب افزایش علاقه‌مندی به استفاده از نانوذرات اکسید روی (ZnO‑NPs) به‌عنوان عوامل ضد‌میکروبی مبتنی بر نانوفناوری شده است. به دلیل ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی منحصربه‌فرد خود، نانوذرات ZnO دارای فعالیت‌های قوی ضدباکتری، ضدبیوفیلم و ضدویرولانس هستند که از نظر سازوکار، به‌طور بنیادی با داروهای معمولی تفاوت دارند. این مرور با هدف بررسی نقش نانوذرات ZnO در تعدیل بیان ژن‌های مقاومت آنتی‌بیوتیکی در پاتوژن‌های بالینی صورت گرفته است. هدف اصلی تحلیل چگونگی تأثیر مواجهه با نانوذرات بر دستگاه رونویسی باکتری‌ها، با تمرکز بر ژن‌های تنظیم‌کننده استرس اکسیداتیو و تعیین‌کننده‌های مقاومت دارویی است. نتایج حاصل از مطالعات مختلف که از روش Real‑Time PCR (qPCR) و تحلیل‌های ترنسکریپتومیک استفاده کرده‌اند، در این مقاله یک چشم‌انداز جامع از پایه‌های مولکولی فعالیت ضد‌میکروبی ناشی از نانوذرات ZnO ارائه می‌دهد. از نظر روش‌شناسی، مطالعات مرورشده از qPCR برای سنجش تغییرات بیان ژن‌ها در سویه‌های مقاوم به چند دارو از باکتری‌های Staphylococcus aureus، Klebsiella pneumoniae، Pseudomonas aeruginosa و Acinetobacter baumannii استفاده کرده‌اند. این آزمایش‌ها بیان تفاضلی ژن‌های مرتبط با استرس اکسیداتیو (soxS، oxyR)، پمپ‌های خروجی (acrA، mexA) و تشکیل بیوفیلم (icaA، lasR) را پس از تیمار با نانوذرات ZnO ارزیابی نمودند. همچنین تحلیل‌های مقایسه‌ای شامل نانوذرات زیستی و سنتزی بوده و تفاوت‌های کارایی مرتبط با مورفولوژی و روش سنتز ذرات را برجسته کرده است. یافته‌های تلفیقی نشان می‌دهند که نانوذرات ZnO پاسخ دوگانه‌ای را در سلول‌های باکتریایی القا می‌کنند: افزایش بیان ژن‌های سازگار با استرس و در عین حال کاهش بیان ژن‌های ویرولانس، چسبندگی و مقاومت آنتی‌بیوتیکی. نتایج ثابت‌شده شامل کاهش بیان ژن‌های بیوفیلم و سم، ناپایداری سیستم‌های پمپ خروجی و بازیابی حساسیت به آنتی‌بیوتیک‌ها است. افزون بر این، نانوذرات ZnO تعاملات هم‌افزا با آنتی‌بیوتیک‌های متداول نشان داده و سبب افزایش نفوذ دارو و کاهش غلظت مهاری حداقل می‌شوند. در مجموع، نانوذرات اکسید روی به‌عنوان نسل‌ جدیدی از عوامل ضد‌میکروبی مطرح هستند که از طریق ترکیب سازوکارهای فیزیکی و ژنتیکی، توانایی مقابله با باکتری‌های مقاوم به چند دارو را دارند.

کلمات کلیدی : نانوذرات اکسید روی تعدیل بیان ژن ژن‌های مقاومت آنتی‌بیوتیکی باکتری‌های بیماری‌زا نانو‌درمان‌ها