توسعه پلتفرم‌های مبتنی بر سلول‌های بنیادی برای مطالعه تعاملات میکروبی-سلولی: چشم‌اندازهای نوین در بیوتکنولوژی و نوآوری درمانی

توسعه پلتفرم‌های مبتنی بر سلول‌های بنیادی برای مطالعه تعاملات میکروبی-سلولی: چشم‌اندازهای نوین در بیوتکنولوژی و نوآوری درمانی

نازنین فاطمه اسماعیلی1

1) کارشناسی ارشد میکروبیولوژی - میکروارگانیسم‌های بیماری زا، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران

کد IOI مقاله : ABEB-ABFADF
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پیشرفت های اخیر در مهندسی، نوآوری و تکنولوژی - بلژیک(eitconf.com)
چکیده :
    تعاملات میکروب و میزبان، هسته اصلی پاتوژنز (بیماری‌زایی) در بیماری‌های عفونی است؛ با این حال، مدل‌های متداول برون‌تنی (in vitro) و حیوانی، در بازسازی پیچیدگی‌های فیزیولوژیک بدن انسان با مشکل مواجه هستند که این امر تأثیرات کاربردی (ترجمانی) آن‌ها را محدود می‌کند. با درک این شکاف، پیشرفت‌های اخیر در فناوری سلول‌های بنیادی امکان مهندسی «اندام‌وارها» (ارگانوئیدها) و سامانه‌های «اندام-روی-تراشه» (Organ-on-chip) را فراهم کرده است که وفاداری بی‌سابقه‌ای در شبیه‌سازی ساختار بافت بومی، تنوع سلولی و نشانه‌های ریزمحیطی (میکرومحیطی) بدن انسان ارائه می‌دهند. هدف از این مرور، ترکیب دانش کنونی درباره توسعه و کاربرد پلتفرم‌های مبتنی بر سلول‌های بنیادی برای مدل‌سازی تعاملات میکروبی-سلولی و تأکید بر ارزش آن‌ها در بیوتکنولوژی و نوآوری‌های درمانی است. تحلیل گسترده‌ای از متون علمی انجام شد که تمرکز آن بر مطالعات اولیه و مرورهای اخیر در حوزه‌های تمایز سلول‌های بنیادی، فناوری ارگانوئید، میکروسیالات (Microfluidics)، نوآوری در مواد زیستی و یکپارچه‌سازی حسگرهای زیستی بود. ما به طور انتقادی بررسی کردیم که چگونه منابع مختلف سلول‌های بنیادی — شامل سلول‌های بنیادی جنینی، پرتوان القایی (iPSCs) و سلول‌های بنیادی بالغِ متعهد به دودمان سلولی — برای ساخت پلتفرم‌هایی جهت مدل‌سازی تعامل با پاتوژن، غربالگری دارو و کشف درمان‌های شخصی‌سازی‌شده، به کار گرفته و با ابزارهای مهندسی زیستی ترکیب می‌شوند. این مرور نشان می‌دهد که ارگانوئیدها و سامانه‌های اندام-روی-تراشه مشتق‌شده از سلول‌های بنیادی، معماری بافت انسان را منعکس می‌کنند و اجازه می‌دهند تجزیه و تحلیل پویایی از کلونی‌سازی پاتوژن، پاسخ‌های سلول میزبان و هم‌سخنی‌های سلولی با دقتی بسیار بالاتر از کشت‌های تک‌لایه (Monolayer) سنتی صورت گیرد. ماتریس‌های مهندسی‌شده نوآورانه، نانوپلتفرم‌ها و حسگرهای زیستیِ یکپارچه، عملکرد این مدل‌ها را به میزان قابل توجهی ارتقا داده و از تحویل کنترل‌شده و پایشِ بی‌درنگِ داروهای ضد میکروبی، ایمونوتراپی‌ها و نشانگرهای تشخیصی پشتیبانی می‌کنند. مطالعات موردی، موفقیت‌هایی را در مدل‌سازی عفونت‌ها در بافت‌های عصبی، کبدی و اپیتلیال نشان می‌دهند که امکان ارزیابی پیش‌بینانه کارایی و سمیت دارو را فراهم می‌کند. علاوه بر این، راهکارهای اصلاح ژن و رویکردهای غربالگری با توان عملیاتی بالا، کشف و ترجمانِ شیوه‌های درمانی جدید را تسریع می‌بخشد. سامانه‌های مدل‌سازی مبتنی بر سلول‌های بنیادی در حال ایجاد تغییری بنیادین (پارادایم شیفت) در زیست‌شناسی عفونی و توسعه دارو هستند و شکاف بین محیط آزمایشگاهی و بالین بیمار را پر می‌کنند. اگرچه برای استانداردسازی، ادغام سیستم ایمنی و مقیاس‌پذیری به پیشرفت‌های بیشتری نیاز است، این پلتفرم‌ها نویدبخش تحولی اساسی در بیوتکنولوژی دقیق، درمان‌های ایمن‌تر و پزشکی شخصی‌سازی‌شده برای مبارزه با بیماری‌های عفونی هستند.

کلمات کلیدی : پلتفرم‌های سلول بنیادی ارگانوئیدها تعاملات میکروب میزبان بیوتکنولوژی نوآوری درمانی