تحلیل و بررسی چندمتغیره الگوهای انتشار آلاینده‌ها حاصل از مصرف فرآورده‌های نفتی در بخش انرژی ایران طی سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۱

تحلیل و بررسی چندمتغیره الگوهای انتشار آلاینده‌ها حاصل از مصرف فرآورده‌های نفتی در بخش انرژی ایران طی سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۱

نرگس قدرتی کمال1

1) دانشجوی کارشناسی آمار ، دانشگاه بین اللملی امام خمینی (ره) قزوین،

کد IOI مقاله : ABEB-ABHHKH
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پیشرفت های اخیر در مهندسی، نوآوری و تکنولوژی - بلژیک(eitconf.com)
چکیده :
    مصرف فرآورده‌های نفتی همچنان منبع اصلی انتشار گازهای گلخانه‌ای و آلاینده‌های هوا در اقتصادهای وابسته به سوخت‌های فسیلی است. این مطالعه، روند زمانی و الگوهای انتشار مرتبط با مصرف فرآورده‌های نفتی در بخش انرژی ایران را طی سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۱ بررسی می‌کند. شش متغیر انتشار شامل CO2، CO، NOx، SO2، CH4 و N2O که حاصل مصرف بنزین، گازوئیل، گاز مایع (LPG) و نفت سفید هستند، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. برای این منظور، یک چارچوب آماری چندمتغیره با استفاده از آمار توصیفی، رگرسیون خطی ساده، همبستگی پیرسون، تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA)، تحلیل عامل اکتشافی (EFA)، خوشه‌بندی سلسله‌مراتبی و خوشه‌بندی K-means به کار گرفته شد. یافته‌ها حاکی از روند صعودی شدید در انتشار CO2 است که از ۵۷۶,۳۹۸,۶۴۳ تن در سال ۲۰۱۳ به ۷۲۵,۸۲۶,۸۶۳ تن در سال ۲۰۲۱ افزایش یافته است. میزان افزایش سالانه برآورد شده، برابر با ۱۹,۱۴۹,۸۰۵ تن در سال (R2 = 0.8736, p < 0.001) است. تحلیل همبستگی، روابط مثبت بسیار قوی را میان گازهای ناشی از احتراق نشان داد، به‌ویژه بین NOx و CO2 (r = 0.967) و بین CO و CH4 (r = 0.970). دو عامل پنهان، ۹۲.۴٪ از واریانس کل را تبیین کردند؛ عامل اول شدت کلی احتراق را نشان می‌داد، در حالی که عامل دوم تحت تأثیر SO2 بود. تحلیل خوشه‌ای، سال‌ها را در سه رژیم انتشار گروه‌بندی کرد: ۲۰۱۳–۲۰۱۴، ۲۰۱۵–۲۰۱۷ و ۲۰۱۸–۲۰۲۱. نتایج نشان می‌دهد که بنزین عامل اصلی انتشار آلاینده‌هاست و بهبود کیفیت سوخت، کاهش گوگرد و مدیریت سمت تقاضا برای کاهش انتشار در بخش انرژی ایران ضروری است.

کلمات کلیدی : فرآورده‌های نفتی انتشار آلاینده‌ها گازهای گلخانه‌ای تحلیل مؤلفه‌های اصلی تحلیل خوشه‌ای تحلیل چندمتغیره