نقش ذهنیت مدنی؛ ترغیب طیف خاکستری جامعه به مشارکت در فعالیت های شهری (سمن ماه منظر)

نقش ذهنیت مدنی؛ ترغیب طیف خاکستری جامعه به مشارکت در فعالیت های شهری (سمن ماه منظر)

محمدرضا دلجو1 مهدی رخشنده رو2 علی کریم زاده3

1) گروه برنامه ریزی و توسعه شهری، دانشگاه آزاد اسلامی بیضاء، فارس، ایران
2) مدیر گروه برنامه ریزی و توسعه شهری، دانشگاه آزاد اسلامی بیضاء، فارس، ایران
3) استاد گروه برنامه ریزی و توسعه شهری، دانشگاه آزاد اسلامی بیضاء، فارس، ایران

کد IOI مقاله : ABFG-ACAZCC
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری(12icsau.ir)
چکیده :
    جهان پیرامون ما با طیف متنوعی از نگرش‌های سیاسی، اجتماعی-فرهنگی، مهندسی و انسانی شناخته می‌شود. در این بستر، تعاملات اجتماعی و مشارکت میان شهروندان است که در نهایت مهم‌ترین پیوندهای انسانی را شکل می‌دهد. پژوهش حاضر با تمرکز بر فعالیت‌های سازمان مردم‌نهاد «ماه-منظر» در شیراز، به بررسی تأثیر ذهنیت مدنی بر ایجاد انگیزه در ساکنان محلی برای مشارکت در فعالیت‌های شهری می‌پردازد. در تحلیل داده‌های پرسشنامه با نرم‌افزار SPSS، ضریب آلفای کرونباخ برابر با ۰٫۷۸۲ به دست آمد که نشان‌دهنده روایی و پایایی قابل‌قبول ابزار پژوهش است. یافته‌ها حاکی از آن است که شرکت‌کنندگان بر اساس نگرش خود نسبت به مشارکت مدنی و فعالیت‌های شهری، در سه گروه طبقه‌بندی می‌شوند: سفید (بصورت خودجوش فعال)، خاکستری (افرادی که معمولاً منفعل هستند اما تحت تأثیر عوامل بیرونی فعال می‌شوند) و سیاه (غیرفعال). اکثریت شرکت‌کنندگان (۶۷ درصد) در طیف خاکستری قرار داشتند؛ کسانی که معتقدند کمپین‌ها و تشکل‌های مردمی (و نه نهادهای رسمی دولتی) حس مشارکت اجتماعی و اعتماد را بیش از پیش تقویت می‌کنند. همچنین، اکثریت پاسخ‌دهندگان (۹۰ درصد) آشنایی و پیوستن خود به این کمپین را مرهون دوستان و محله دانستند. نکته قابل‌توجه این است که بسیاری از شرکت‌کنندگان درک روشنی از مفهوم «مدنی» نداشتند (۵۵ درصد به این بخش پاسخ ندادند) و ۶۷ درصد نیز اظهار داشتند که پیش از این در هیچ‌گونه تشکل مدنی یا کمپین شهری فعالیت نداشته‌اند. با این حال، مشخص شد که ذهنیت مدنی با تقویت مواردی همچون افزایش امید در فضای شهری، حفظ و بهبود روابط اجتماعی، و ارتقای اعتماد اجتماعی و همچنین تشویق به مشارکت فعال در امور شهر از طریق سازمان‌های غیردولتی، ارتباط دارد. ذهنیت مدنی نقش بسزایی در ایجاد انگیزه برای مشارکت افرادِ طیف خاکستری در فعالیت‌های شهری ایفا کرده است؛ مشارکتی که فارغ از ملاحظات مذهبی یا گرایش‌های حزبی-سیاسی صورت می‌گیرد.

کلمات کلیدی : ذهنیت مدنی سازمان های مردم نهاد فعالیت های شهروندی فعالیت های شهری