معماری نورو-بیوفیلیک: چارچوبی انسان‌محور برای ارتقای عملکرد شناختی و بهزیستی عاطفی در فضاهای داخلی

معماری نورو-بیوفیلیک: چارچوبی انسان‌محور برای ارتقای عملکرد شناختی و بهزیستی عاطفی در فضاهای داخلی

صبا گنج بخش1 Saba Ganjbakhsh2

1) Department of Architectural Engineering, Azad University, Mashhad, Iran
2) گروه مهندسی معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

کد IOI مقاله : ABGG-ABKKZH
محل انتشار : یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(11icrsie.ir)
چکیده :
    محیط مصنوع عاملی تعیین‌کننده در سلامت شناختی انسان است، با این حال فضاهای داخلی امروزی اغلب در برآورده ساختن نیازهای بازیابنده (احیاکننده) سیستم عصبی انسان ناکام می‌مانند. این مطالعه چارچوب نوینی را برای «معماری نورو-بیوفیلیک» (Neuro-Biophilic Architecture) معرفی می‌کند که با تلفیق علوم اعصاب شناختی و طراحی بیوفیلیک، محیط‌های داخلی را برای ارتقای عملکرد شناختی و بهزیستی هیجانی بهینه می‌سازد. ما با بهره‌گیری از روش‌شناسی چندوجهی که محیط‌های مجازی فراگیر (IVE) را با پایش بی‌درنگ شاخص‌های عصب‌فیزیولوژیک (مانند EEG و HRV) ترکیب می‌کند، تأثیر محرک‌های بیوفیلیک—شامل هندسه‌های فراکتالی، نورپردازی همگام با ریتم شبانه‌روزی (سیرکادین) و تقلید زیستی صوتی (آکوستیک)—را بر بار شناختی و سطح استرس انسان ارزیابی کردیم. یافته‌های ما نشان می‌دهد که مداخلات نورو-بیوفیلیک منجر به افزایش معنادار آماری در توان امواج آلفا (0.001 > p) و بهبود قابل‌توجه عملکردهای اجرایی می‌شود؛ از جمله افزایش ۳۵ درصدی ظرفیت حافظه کاری و کاهش ۱۵ درصدی زمان واکنش در مقایسه با محیط‌های متعارف. این نتایج شواهدی تجربی فراهم می‌آورند که نشان می‌دهد معماری می‌تواند به عنوان عاملی «زیست‌فعال» (bioactive) عمل کرده و به‌طور فعال خستگی ذهنی را کاهش و وضعیت‌های بازیابنده را تقویت کند. این پژوهش روش‌شناسی مبتنی بر شواهدی را برای معماران و روان‌شناسان محیطی تدوین می‌کند تا بتوانند فضاهایی داخلی طراحی کنند که به‌طور نظام‌مند تاب‌آوری شناختی، تعادل هیجانی و سلامت روان‌شناختی بلندمدت را در دنیایی که به‌سرعت در حال شهرنشینی است، تقویت نمایند.

کلمات کلیدی : معماری نورو بیوفیلیک عملکرد شناختی طراحی بیوفیلیک علوم اعصاب فضایی کیفیت محیط داخلی (ieq)