بازخوانی معیارهای تشخیص نظم در معماری: چارچوبی تحلیلی در سه سطح صوری، رابطه‌ای و مولد/فرایندی

بازخوانی معیارهای تشخیص نظم در معماری: چارچوبی تحلیلی در سه سطح صوری، رابطه‌ای و مولد/فرایندی

علیرضا پرویزی1 سپیده نصراصفهانی2

1) دانشکده مهندسی معماری، موسسه آموزش عالی سپهر دانش معاصر، اصفهان، ایران
2) گروه ریاضی محض، دانشکده ریاضی و آمار، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

کد IOI مقاله : ABGG-ACZDZA
محل انتشار : یازدهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هشتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(11icrsie.ir)
چکیده :
    نظم از مفاهیم بنیادی در نظریه، تحلیل و طراحی معماری است، اما معیارهای تشخیص آن در رویکردهای مختلف یکسان نیستند و می‌توانند بر ویژگی‌های صوری، روابط میان عناصر و فضاها، یا قواعد و سازوکارهای شکل‌دهنده سازمان معماری متمرکز شوند. مسئله این پژوهش آن است که نظم معماری در رویکردهای مختلف بر اساس چه معیارهایی تشخیص داده می‌شود و این معیارها چگونه می‌توانند در یک چارچوب تحلیلی مشترک دسته‌بندی شوند. پژوهش با رویکردی تحلیلی–مفهومی و با استفاده از مرور تفسیری ادبیات مرتبط، سه سطح برای تحلیل کانون تشخیص نظم پیشنهاد می‌کند: نظم صوری، که در ویژگی‌های قابل مشاهده و توصیف فرم و آرایش عناصر شناسایی می‌شود؛ نظم رابطه‌ای، که بر الگوهای سازمان‌دهنده روابط میان عناصر و فضاها تمرکز دارد؛ و نظم مولد/فرایندی، که قواعد، وابستگی‌ها، قیود و سازوکارهای شکل‌دهنده یا تغییر‌دهنده سازمان معماری را مورد توجه قرار می‌دهد. برای نشان دادن نحوه به‌کارگیری این چارچوب، سه نمونه شامل خانه فارنزورث، ویلا روتوندا و موزه گوگنهایم بیلبائو به‌صورت تطبیقی بررسی می‌شوند. نتایج نشان می‌دهد که این سطوح را نمی‌توان به‌عنوان گونه‌های مستقل یا مراحل تاریخی متوالی در نظر گرفت؛ یک اثر می‌تواند به‌طور هم‌زمان از بیش از یک سطح قابل تحلیل باشد. بنابراین، ارزش چارچوب پیشنهادی نه در ارائه تعریفی جدید یا طبقه‌بندی انحصاری از نظم معماری، بلکه در فراهم کردن مبنایی مشترک برای تشخیص و مقایسه کانون‌های متفاوت سازمان‌یافتگی در معماری است. این چارچوب می¬تواند مبنایی برای تحلیل تطبیقی آثار و پژوهش¬های آینده در نسبت میان نظم، سازمان و طراحی محاسباتی باشد.

کلمات کلیدی : نظم معماری تقارن روابط هندسی طراحی محاسباتی نظریه معماری چارچوب تحلیلی