تحلیل اثرات فضایی نفت و گاز مجموعه هایی در مورد ساختار فیزیکی و عملکردی شهرهای جنوب ایران (مطالعه موردی: خوزستان, عسلویه)

تحلیل اثرات فضایی نفت و گاز مجموعه هایی در مورد ساختار فیزیکی و عملکردی شهرهای جنوب ایران (مطالعه موردی: خوزستان, عسلویه)

ستار نامجو1

1) مهندس عمران ،

کد IOI مقاله : ABKD-ACAACB
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com)
چکیده :
    صنعت نفت و گاز سال‌هاست که نبض اقتصاد جنوب ایران، به‌ویژه خوزستان و عسلویه را در دست دارد. با این حال، حضور پررنگ مجتمع‌های نفت و گاز محدود به تولید ثروت نیست و ساختار شهرها را به‌طور بنیادین دگرگون کرده است. امروزه می‌بینیم که شهرهای این منطقه هم در ظاهر و هم در کالبد و هم در عملکرد اقتصادی و اجتماعی، شکل‌ها و صورت‌های متفاوتی یافته‌اند. مسئلهٔ اصلی این پژوهش این است: مجتمع‌های نفت و گاز دقیقاً چه اثری بر کالبد شهرها (شکل گسترش، کاربری زمین و جدایی محلات) و عملکرد آن‌ها (اشتغال، نقش اقتصادی و خدمات) داشته‌اند؟ هدف این پژوهش بررسی و تحلیل این اثرات فضایی در شهرهای خوزستان و عسلویه است.پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و کتابخانه‌ای است، یعنی مبتنی بر مطالعهٔ مقالات علمی، گزارش‌های رسمی و پژوهش‌های پیشین مرتبط با شهرهای نفتی منطقه. نتایج نشان می‌دهد که این مجتمع‌ها موجب رشد سریع و اغلب نامنظم شهرها شده‌اند. بخش زیادی از زمین‌های کشاورزی و بایر به مناطق صنعتی و سکونتگاه‌های کارگری تبدیل شده و دوگانگی آشکاری بین محلات شرکتی شرکت نفت و بافت‌های حاشیه‌ای شکل گرفته است. از سوی دیگر، هرچند نفت و گاز سهم بسیار بالایی در اقتصاد منطقه دارند، سهم آن‌ها در ایجاد اشتغال مستقیم پایین است و شهرها به‌شدت به این صنعت وابسته مانده‌اند. الگوی کلی نیز به سمت قطبی‌شدن فضا و شکل‌گیری سکونتگاه‌های کارگری حرکت کرده است. در مجموع، توسعهٔ صنعت نفت و گاز در جنوب ایران، ضمن ایجاد فرصت‌های اقتصادی، ساختار کالبدی و عملکردی شهرها را به سمت نابرابری و ناپایداری سوق داده است. به همین دلیل، برنامه‌ریزی فضایی دقیق‌تر و تلاش برای تنوع‌بخشی به اقتصاد محلی ضروری به نظر می‌رسد.

کلمات کلیدی : مجتمع های نفت و گاز اثرات فضایی ساختار فیزیکی ساختار عملکردی دوگانگی شهری جنوب ایران