شوک‌های ارزی و رفتار بخت‌آزمایی‌جویانه: رویکرد تغییر رژیم به معمای نوسانات خاص

شوک‌های ارزی و رفتار بخت‌آزمایی‌جویانه: رویکرد تغییر رژیم به معمای نوسانات خاص

داریوش دموری1 نیما دلاوری2

1) دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران
2) دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت مالی، دانشکده اقتصاد مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران

کد IOI مقاله : ABKH-ACZEFA
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در علوم انسانی، اقتصاد، مدیریت و حسابداری(icrhema.com)
چکیده :
    این مطالعه با بررسی این موضوع که چگونه نااطمینانی اقتصاد کلان باعث تحریک رفتار بخت‌آزمایی‌جویانه در بورس اوراق بهادار تهران (TSE) می‌شود، ماهیت «وابسته به وضعیت» (State-dependent) در معمای نوسانات خاص (IVol) را مورد بررسی قرار می‌دهد. هدف اصلی این پژوهش آن است که مشخص کند آیا شوک‌های شدید ارزی، سازوکارهای قیمت‌گذاری دارایی‌ها را از ارزش‌گذاری‌های عقلایی و مبتنی بر عوامل بنیادین، به سمت تقاضای سفته‌بازانه تغییر می‌دهند یا خیر. در این راستا، با استفاده از داده‌های سطح شرکت و نوسانات ماهانه نرخ برابری دلار، از رگرسیون‌های مقطعی فاما-مک‌بث (Fama-MacBeth) با خطاهای استاندارد تعدیل‌شده نیوی-وست (Newey-West) بهره گرفته شده است. به‌منظور درک ماهیت پویای رفتار سرمایه‌گذاران، این تحلیل به دو رژیم متمایز اقتصاد کلان تفکیک شده است: دوره‌های دارای شوک‌های ارزی شدید در مقابل دوره‌های با شوک‌های ارزی خفیف. نتایج تجربی نشان‌دهنده یک سازوکار قیمت‌گذاری عمیق مبتنی بر تغییر رژیم است. در دوره‌های ثبات ارزی، بازار از خود عقلانیت بنیادین نشان می‌دهد؛ به‌طوری‌که «اندازه شرکت» و نسبت «ارزش دفتری به ارزش بازار» (BM) به‌طور معناداری پیش‌ران بازده‌های مورد انتظار هستند، درحالی‌که صرف نوسانات خاص (IVol premium) از نظر آماری غیرمعنادار است. در مقابل، تحت شرایط نااطمینانی شدید اقتصاد کلان، عوامل بنیادین قدرت تبیین‌کنندگی خود را از دست داده و یک صرف نوسانات خاص که به‌طور معناداری منفی است، پدیدار می‌شود. این یافته‌ها حاکی از آن است که در زمان تلاطم‌های شدید اقتصادی، سرمایه‌گذاران ارزش‌گذاری بنیادین را رها کرده و برای پوشش ریسکِ ناشی از تورم و کاهش ارزش پول ملی، به سهام سفته‌بازانه و بخت‌آزمایی‌گونه روی می‌آورند. این تقاضای ناشی از هراس، به قیمت‌گذاری بیش از حدِ (حباب قیمتی) دارایی‌های بسیار پرنوسان منجر می‌شود که بازدهی آتی منفی را در پی دارد. در نهایت، این مقاله نشان می‌دهد که ناهنجاری نوسانات خاص، صرفاً یک ناکارایی ساختاری و ثابت در بازار نیست، بلکه یک پدیده رفتاری پویا و وابسته به وضعیت است که توسط آشفتگی‌های اقتصاد کلان تحریک می‌شود.

کلمات کلیدی : قیمت‌گذاری دارایی نوسانات خاص رفتار بخت‌آزمایی‌جویانه نااطمینانی اقتصاد کلان قیمت‌گذاری وابسته به وضعیت