بررسی انتقادی یکپارچه چارچوب‌های ارزیابی پایداری معاصر

بررسی انتقادی یکپارچه چارچوب‌های ارزیابی پایداری معاصر

سید محمد شهیدی1 محمد سعید خادم الحسینی2 مریم رباطی3

1) دانشجوی دکتری، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2) دانشجوی دکتری، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،
3) دانشیار، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

کد IOI مقاله : ABZE-ABGZEF
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی مهندسی عمران ، معماری ، مصالح ساختمانی و محیط زیست(caucong.com)
چکیده :
    ارزیابی پایداری به ابزاری ضروری برای پرداختن به پیچیدگی روزافزون سیستم‌های اجتماعی-زیست‌محیطی تحت فشارهای تغییرات اقلیمی، کمبود منابع، تخریب اکولوژیکی و تغییرات سریع فناوری تبدیل شده است. اگرچه روش‌هایی مانند ارزیابی چرخه حیات (LCA)، ارزیابی پایداری چرخه حیات (LCSA) و تحلیل تصمیم‌گیری چندمعیاره (MCDA) به طور قابل توجهی این حوزه را پیشرفت داده‌اند، اما شیوه‌های ارزیابی فعلی همچنان پراکنده و از نظر روش‌شناختی متناقض هستند. چالش‌های کلیدی شامل ادغام محدود ابعاد زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی، عدم قطعیت در انتخاب و وزن‌دهی شاخص‌ها، توجه ناکافی به تاب‌آوری و پویایی سیستم و مشارکت ضعیف ذینفعان در طول فرآیند ارزیابی است. این مطالعه، مروری انتقادی و جامع بر روش‌های ارزیابی پایداری معاصر، ترکیب تحولات در رویکردهای مبتنی بر چرخه حیات، سیستم‌های پشتیبانی تصمیم‌گیری چندمعیاره، ارزیابی‌های تاب‌آوری محور، معیارهای ارزیابی چرخه‌ای و چارچوب‌های مدل‌سازی مشارکتی ارائه می‌دهد. این بررسی با تکیه بر کاربردهای اخیر در سیستم‌های انرژی، فرآیندهای صنعتی، کشاورزی، اصلاح محیط زیست و بخش‌های فناوری، پیشرفت‌های عمده روش‌شناختی، محدودیت‌های مکرر و روندهای میان‌رشته‌ای نوظهور را شناسایی می‌کند. این تحلیل نشان می‌دهد که هیچ چارچوب واحدی نمی‌تواند ماهیت چندبعدی، پویا و نامشخص چالش‌های پایداری را به طور کامل پوشش دهد. برای پرداختن به این محدودیت‌ها، این مطالعه یک چارچوب مفهومی یکپارچه ارائه می‌دهد که تفکر چرخه عمر، MCDA، تحلیل عدم قطعیت و حساسیت، ارزیابی تاب‌آوری، شاخص‌های دایره‌ای و مکانیسم‌های بازخورد مبتنی بر ذینفعان را در یک معماری یکپارچه پشتیبانی تصمیم‌گیری ترکیب می‌کند. هدف چارچوب پیشنهادی بهبود انسجام روش‌شناختی، شفافیت، سازگاری و اثربخشی تصمیم‌گیری است و در نتیجه، ارزیابی پایداری را به سمت یک الگوی جامع‌تر و یکپارچه‌تر برای توسعه پایدار پیش می‌برد.

کلمات کلیدی : ارزیابی پایداری ارزیابی پایداری چرخه حیات (lcsa) تحلیل تصمیم‌گیری چندمعیاره (mcda) ارزیابی یکپارچه