واکاوی مؤلفه‌های زیست‌پذیری و نقش آن در ارتقای دلبستگی به مکان و انگیزه ماندگاری ساکنان بومی بافت‌های تاریخی

واکاوی مؤلفه‌های زیست‌پذیری و نقش آن در ارتقای دلبستگی به مکان و انگیزه ماندگاری ساکنان بومی بافت‌های تاریخی

معصومه سادات غنائی1 شکیبا پیشه ور2 زهرا کاری3

1) پژوهشگر دکتری، مرمت معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، ایران
2) پژوهشگر دکتری شهرسازی تخصصی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران
3) کارشناسی ارشد مدیریت شهری دانشگاه تهران

کد IOI مقاله : ABZE-ABHHEG
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی مهندسی عمران ، معماری ، مصالح ساختمانی و محیط زیست(caucong.com)
چکیده :
    بافت‌های شهری تاریخی، دارایی‌های فرهنگی ارزشمندی را نشان می‌دهند و در عین حال به عنوان محیط‌های زندگی برای ساکنان بومی نیز عمل می‌کنند. با این حال، کاهش زیست‌پذیری شهری، وخامت شرایط فیزیکی، خدمات عمومی ناکافی و چالش‌های اجتماعی-اقتصادی، دلبستگی ساکنان به مکان را تضعیف کرده و قصد آنها را برای جابجایی افزایش داده است. این مطالعه به بررسی نقش مؤلفه‌های زیست‌پذیری شهری در افزایش دلبستگی به مکان و تمایل ساکنان به ماندگاری در بافت‌های شهری تاریخی می‌پردازد. این تحقیق با رویکردی کاربردی، توصیفی-تحلیلی و با استفاده از یک طرح پیمایشی کمی انجام می‌شود. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌ای ساختاریافته که از ساکنان بومی منطقه شهری تاریخی انتخاب شده توزیع شده است، جمع‌آوری می‌شوند. چارچوب مفهومی، تأثیر شش بُعد زیست‌پذیری شهری - فیزیکی، محیطی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و مدیریتی - را بر دلبستگی به مکان و متعاقباً بر تمایل به ماندگاری مسکونی بررسی می‌کند. از آمار توصیفی و مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) برای تجزیه و تحلیل روابط بین متغیرهای مطالعه استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که زیست‌پذیری شهری تأثیر مثبت معناداری بر دلبستگی به مکان دارد، در حالی که دلبستگی به مکان بر انگیزه ساکنان برای ماندن در محله‌های تاریخی تأثیر مثبت می‌گذارد. در میان ابعاد زیست‌پذیری، تعامل اجتماعی، کیفیت محیطی و حفظ هویت محلی، قوی‌ترین تأثیرات را بر تقویت دلبستگی به مکان و تشویق پایداری سکونتی بلندمدت نشان می‌دهند. این مطالعه تأکید می‌کند که بهبود زیست‌پذیری باید فراتر از مداخلات فیزیکی باشد و استراتژی‌های اجتماعی، فرهنگی و حکومت‌محور را در بر بگیرد. این یافته‌ها، بینش‌های عملی را برای برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران شهری که به دنبال احیای بافت‌های تاریخی شهری هستند، در عین حفظ جمعیت بومی و تقویت پایداری جوامع محلی، فراهم می‌کند.

کلمات کلیدی : زیست‌پذیری شهری دلبستگی به مکان قصد ماندگاری در سکونتگاه ساکنان بومی بافت‌های تاریخی شهری بازآفرینی شهری