روش‌های مبتنی بر رایانه برای ایجاد مدل‌های پارامتریکِ از نظر آماری معادل از ریزساختار، جهت تحلیل ویژگی‌های الاستیک آن

روش‌های مبتنی بر رایانه برای ایجاد مدل‌های پارامتریکِ از نظر آماری معادل از ریزساختار، جهت تحلیل ویژگی‌های الاستیک آن

بابک حقیقی1

1) عضو هیئت علمی گروه فیزیک دانشگاه ازاذد اسلامی واحد

کد IOI مقاله : ACEF-ACAAAK
محل انتشار : ششمین کنگره بین المللی مهندسی، تکتولوژی و علوم کاربردی(etas2027.com)
چکیده :
    تحلیل ریزساختار مواد، یکی از بخش‌های مهم کنترل کیفیت محصولات تولیدی است. مطالعه ریزساختاری امکان کسب اطلاعات درباره وضعیت ماده را از طریق تصویر ساختار آن فراهم می‌کند و برای آزمون نمونه، نیازی به تجهیزات اضافی ندارد. در این مقاله، چدن حاوی گرافیت کروی (گرافیت کروی‌شکل) مورد تحلیل قرار گرفته است. این ماده کاربرد گسترده‌ای در مهندسی مکانیک دارد؛ به‌طوری که قطعاتی نظیر محورهای تعلیق، شاتون‌ها، چرخ‌دنده‌ها، شفت‌ها و اجزای سیستم ترمز از چدن نشکن (داکتیل) تولید می‌شوند. در این پژوهش، روش‌های رایانه‌ای برای ایجاد مدل‌های پارامتریکِ از نظر آماری معادل از ریزساختار چدن‌های با استحکام بالا، به منظور تحلیل ویژگی‌های الاستیک آن‌ها پیشنهاد شده است. تصاویر متالوگرافی ماده با استفاده از کتابخانه بینایی ماشین OpenCV مورد بررسی قرار گرفته و مرزهای ذرات گرافیت تعیین شده‌اند. در این مدل، فرض بر آن است که ذرات گرافیت دارای شکل دایره‌ای هستند. همچنین، امید ریاضی و واریانس اندازه ذرات تخمین زده شده و وابستگی میان اندازه ذرات و غلظت آن‌ها تعیین گردیده است. بر اساس این وابستگی، یک ریزساختار مصنوعی از چدن که از نظر آماری معادل نمونه واقعی است، تولید شده است. برای تعیین ویژگی‌های الاستیک ماده، یک مدل اجزای محدود (Finite Element Model) ساخته شده است. در این مدل فرض شده که فریت یک ماده همسان‌گرد (ایزوتروپیک) است و گرافیت دارای ساختار شبکه بلوری شش‌ضلعی می‌باشد. تحلیل وضعیت تنش نیز بر پایه مدل‌های دوبعدی (صفحه‌ای) انجام شده است. دویست آزمایش عددی برای ۱۷ مقدار مختلف از غلظت ذرات انجام شده و نتایج به‌دست‌آمده برای ثابت‌های الاستیک، به‌صورت آماری میانگین‌گیری شده‌اند. همچنین، روابط میان ضریب پواسون، مدول الاستیسیته و جابه‌جایی با غلظت ذرات تعیین شده است. برای ارزیابی قابلیت اطمینان نتایج، از «قانون مخلوط‌ها» (Rule of Mixtures) استفاده شده است. نتایج حاصل از به‌کارگیری این قانون، صحت مدل‌های ساخته‌شده را تأیید می‌کند. با این حال، حد بالای بازه اطمینان از برآوردِ حداکثریِ مدول الاستیسیته فراتر می‌رود. این مسئله ناشی از پیچیدگی خواص واقعی گرافیت و همچنین عدم امکان تعیین جهت‌گیری محورهای اصلی شبکه بلوری گرافیت است؛ بنابراین، مقایسه تنها در سطح مقادیر میانگین امکان‌پذیر می‌باشد.

کلمات کلیدی : پردازش تصویر روش اجزای محدود خواص مواد فریت مدول الاستیسیته