نقش مدیریت ریسک HSE در احیای اکوسیستم دریاچه ارومیه و حفاظت از منابع طبیعی حوضه آبریز آن

نقش مدیریت ریسک HSE در احیای اکوسیستم دریاچه ارومیه و حفاظت از منابع طبیعی حوضه آبریز آن

نیکا قاضی زاده اسلامی1

1) دانشجوی دکتری مهندسی ایمنی،بهداشت و محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جن.ب، تهران، ایران

کد IOI مقاله : ACZE-ACAAFZ
محل انتشار : دهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(10icsda.ir)
چکیده :
    دریاچه ارومیه که زمانی از بزرگ‌ترین دریاچه‌های فوق‌شور جهان بود، نزدیک به ۹۰ درصد از مساحت سطحی خود را از دست داده است و خشک‌شدن آن اکنون تنوع زیستی، سلامت عمومی و معیشت ساکنان حوضه آبریز را تهدید می‌کند. احیای دریاچه معمولاً به‌عنوان مسئله تخصیص آب مطرح می‌شود، در حالی که بُعد بهداشت، ایمنی و محیط‌زیست (HSE) در این بحران و در خود عملیات احیا کمتر به‌صورت نظام‌مند بررسی شده است. این مقاله بررسی می‌کند که یک نظام مدیریت ریسک HSE، مبتنی بر استانداردهای ISO 31000، ISO 45001 و ISO 14001، چگونه می‌تواند از احیای اکوسیستم دریاچه و حفاظت از منابع طبیعی حوضه آبریز آن پشتیبانی کند. با استفاده از داده‌های منتشرشده هیدرولوژیکی و داده‌های برنامه احیا، ماتریس ریسک نیمه‌کمّی ۵×۵ برای هشت مخاطره اولویت‌دار شامل ریسک‌های زیست‌محیطی، سلامت عمومی، شغلی، نهادی و اجتماعی به‌کار رفت. امتیازهای ریسک ذاتی بین ۱۲ تا ۲۵ بود و با اعمال کنترل‌ها بر اساس سلسله‌مراتب کنترل، به امتیازهای باقیمانده ۶ تا ۱۲ کاهش یافت. برداشت بیش‌ازحد آب، انتشار غبار نمکی و فوق‌شوری بالاترین رتبه را داشتند. تنها حدود ۳۰ درصد از بودجه برنامه‌ریزی‌شده احیا برای سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۶ (۲۰۱۴–۲۰۱۷ میلادی) تخصیص یافته است؛ این موضوع کمبود منابع مالی و پراکندگی نهادی را به ریسکی تعیین‌کننده تبدیل می‌کند. مقاله چارچوبی یکپارچه برای HSE با شاخص‌های قابل اندازه‌گیری پیشنهاد می‌دهد که مدیریت جریان ورودی آب، کنترل غبار، ایمنی کارگران و پایش شفاف را به هم پیوند می‌دهد.

کلمات کلیدی : دریاچه ارومیه مدیریت ریسک hse احیای اکوسیستم حفاظت از حوضه آبریز غبار نمکی iso 31000