میکروپلاستیک‌ها در خوراک آبزی‌پروری و بافت‌های خوراکی ماهیان پرورشی: منابع، مسیرهای انتقال، روش‌های تجزیه‌وتحلیل و پیامدهای ایمنی مواد غذایی

آیناز حنیفی¹ صغری ولیزاده² کسری جیهونی³

1) دانشجوی کارشناسی، رشته بهداشت مواد غذایی، انجمن علمی دانشجویی بهداشت مواد غذایی و آبزیان، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. رایانامه:
2) استادیار گروه بهداشت مواد غذایی و آبزیان، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. رایانامه:
3) دانشجوی دکترای عمومی دامپزشکی (DVM)، انجمن علمی دانشجویی بهداشت مواد غذایی و آبزیان، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. رایانامه:

کد IOI مقاله : ACZE-ACABED
محل انتشار : دهمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران(10icsda.ir)
چکیده :
    آلودگی میکروپلاستیکی در آبزی‌پروری، نگرانی‌هایی را در زمینه کیفیت خوراک، سلامت ماهیان و ایمنی محصولات دریایی ایجاد کرده است. خوراک آبزیان ممکن است از طریق مواد اولیه آلوده و فرایندهای تولید، ذرات پلاستیکی را وارد زنجیره پرورش کند؛ همچنین آب محیط پرورش، تجهیزات و بسته‌بندی از دیگر منابع احتمالی آلودگی به شمار می‌روند. این مقاله مروری، شواهد منتشرشده بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ را در زمینه حضور میکروپلاستیک‌ها در خوراک آبزیان، انتقال احتمالی آن‌ها به ماهیان پرورشی، روش‌های تجزیه‌وتحلیل و پیامدهای احتمالی برای مواجهه انسان با این ذرات، به‌صورت انتقادی ارزیابی می‌کند. در مطالعات منتشرشده، میانگین فراوانی میکروپلاستیک‌ها در پودر ماهی تولیدشده در ده کشور، ۵٫۵ ± ۱٫۶ ذره در هر گرم و در خوراک‌های تجاری ماهیان نمونه‌برداری‌شده از شش کشور، ۱۱۳۰ ± ۲۵۹٫۰۷ ذره در هر کیلوگرم گزارش شده است. بااین‌حال، تفاوت در روش‌های نمونه‌برداری، حداقل اندازه ذرات قابل‌شناسایی و روش‌های تجزیه‌وتحلیل، مقایسه مستقیم نتایج را محدود می‌کند. نکته مهم این است که شناسایی ذرات در خوراک یا محتویات دستگاه گوارش، به‌تنهایی انتقال آن‌ها به بافت عضلانی خوراکی ماهی را اثبات نمی‌کند. ارزیابی قابل‌اعتماد این آلودگی مستلزم استفاده از کنترل‌های مناسب برای جلوگیری از آلودگی ثانویه، روش‌های معتبر بازیابی ذرات و تأیید ماهیت شیمیایی آن‌ها با استفاده از تکنیک‌هایی مانند طیف‌سنجی فروسرخ تبدیل فوریه (FTIR) و میکروسپکتروسکوپی رامان است. شواهد کنونی، پایش مواد اولیه خوراک، محیط‌های پرورشی و بافت‌های خوراکی ماهیان را ضروری می‌سازند؛ بااین‌حال، این شواهد به‌تنهایی برای تعیین کمّی خطرات سلامت انسان ناشی از میکروپلاستیک‌های موجود در عضله ماهیان پرورشی کافی نیستند. پژوهش‌های آینده باید بر مطالعات یکپارچه از منبع آلودگی تا بافت هدف، تدوین پروتکل‌های استاندارد تجزیه‌وتحلیل و ارزیابی مواجهه غذایی در شرایط واقع‌بینانه متمرکز شوند. ایجاد چارچوبی هماهنگ که آلودگی، بلع ذرات، انتقال آن‌ها به بافت‌ها و مواجهه مصرف‌کنندگان را از یکدیگر متمایز کند، برای بهبود پایش آبزی‌پروری و ارزیابی خطرات ایمنی محصولات دریایی ضروری است.

کلمات کلیدی : میکروپلاستیک‌ها خوراک آبزیان ماهیان پرورشی بافت عضلانی خوراکی روش‌های تجزیه‌وتحلیل ایمنی مواد غذایی