تحلیلی بر مکانیسم تحمل شوری در گیاهان
تحلیلی بر مکانیسم تحمل شوری در گیاهان
شیوا خیاطی1
1) دانشجوی کارشناسی ارشد رشته فیزیولوژی گیاهی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، استان آذربایجان غربی، ایران،
کد IOI مقاله
:
XHCC-KGZFC
محل انتشار :
سومین کنفرانس بین المللی پژوهش ها و دستاوردهای نو در علوم، مهندسی و فناوری های نوین(setbconf.com/3rd)
چکیده :
شوری خاک میزان نمک موجود در خاک است. فرآیند افزایش محتوای نمک به عنوان شوری شناخته می شود. نمک ها به طور طبیعی در خاک و آب وجود دارند. شوری می تواند در اثر فرآیندهای طبیعی مانند هوازدگی مواد معدنی یا خروج تدریجی یک اقیانوس ایجاد شود. هدایت الکتریکی رطوبت اشباع این خاکها در دمای 25 درجه سانتیگراد بیش از 4 میلیمتر بر سانتی متر است. درصد سدیم قابل تعویض در این خاکها کمتر از 15 می باشد.معمولا PH کمتر از 5.8 می باشد. مهم ترین کاتیون های این خاک ها کلسیم، منیزیم و سدیم هستند، اما بندرت سدیم بیش از نیمی از کاتیون های محلول را تشکیل می دهد. آنیون های اصلی کلرید (Cl-)، سولفات و گاهی نیترات هستند. علاوه بر املاح محلول، مقدار املاح کمتر محلول و نامحلول مانند گچ، کربنات کلسیم یا منیزیم نیز در آن یافت می شود. در اثر تبخیر آب و باقی ماندن نمک در سطح، لکه های سفید و مجزا در سطح این خاک ها ایجاد می شود. از این رو برخی از دانشمندان قدیمی از جمله هیلگارد این خاک ها را قلیایی سفید نامیدند. از آنجایی که عوامل هوازدگی و تشکیل خاک تاثیر چندانی بر این خاک ها ندارد و نیم رخ این خاک ها یکنواخت است، تغییراتی در جهت عمق مشاهده نمی شود. به دلیل رشد ناکافی گیاهان، میزان هوموس آنها کم است و به همین دلیل رنگ روشنی دارند. در این مقاله، هدف آشنایی با واکنش و نحوه مقاومت گیاهان در برابر شوری است. تنش شوری (بدون توجه به مکانیسم اختلال خاک) به دلیل تجمع بیش از حد کاتیون ها در محلول خاک رخ می دهد. وجود این نمک ها از دو جهت باعث آسیب به گیاهان می شود. تجمع بیش از حد نمک در محلول خاک باعث افزایش فشار اسمزی محلول خاک می شود و گیاه در جذب آب با مشکل مواجه می شود و دچار نوعی خشکی فیزیولوژیکی یا تنش اسمزی می شود و گاهی وجود نمک زیاد در خاک باعث یونی می شود. اثرات لویت تنش شوری را از تنش یونی جدا کرد. اگر غلظت نمک به حدی افزایش یابد که پتانسیل آب را از 0.05 به 0.1 مگاپاسکال کاهش دهد، گیاه با تنش شوری مواجه می شود. اگر غلظت نمک زیاد نباشد، تنش موجود یونی است و احتمالاً ناشی از یک یون خاص است. تحمل گیاهان به شوری نه تنها در بین گونه های مختلف کاملاً متغیر است، بلکه در هر گیاه و در شرایط محیطی نیز تغییر می کند. بسیاری از عوامل مربوط به گیاهان، خاک، آب و جو با یکدیگر ترکیب شده و بر مقاومت گیاه در برابر شوری تأثیر میگذارند. بنابراین، واکنش یک گیاه به غلظت معینی از نمک را نمی توان به طور مطلق پیش بینی کرد. با این حال، گیاهان را می توان نسبتاً با یکدیگر مقایسه کرد.
کلمات کلیدی : تحمل گیاه شوری شوری خاک هدایت الکتریکی رطوبت اشباع