پژوهشی در کتاب آرایی نسخ قرآنی دوره تیموری با تاکید بر نسخ خطی قرآن آستانه شاهچراغ شیراز

زهرا دوکوهکی¹ علی اکبر شریفی مهرجردی² سمیرا صفاری³

1) گروه هنر و معماری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران-
2) استادیار دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران-
3) دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان، گروه گرافیک، تاکستان، ایران-

کد IOI مقاله : XYEC-BAHGD
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی مهندسی و علوم کاربردی(4iceasconf.com)
چکیده :
    دوره تیموری، از جهت استنساخ کتاب، یکی از پرکارترین دوره‌های هنری، پس از ورود اسلام به ایران، محسوب می‌شود. قرآن های کتابت شده در این دوره، دارای عالی‌ترین اشکال تذهیب است. آشنایی با ویژگی های آن، سبب ایجاد سبک های نو و رشد گرافیک معاصر، با توجه به بومی سازی، می گردد. این نوشتار پاسخی به این پرسش است که نوع خطوط، تذهیب، صفحه آرایی و جلدسازی نسخ قرآنی دوره تیموری، با تاکید بر نسخ خطی قرآن آستانه شاهچراغ، به چه صورتی بوده است. روش پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی، توصیفی و تاریخی بود. جمع آوری اطلاعات با دو روش کتابخانه ای و میدانی، به وسیله فیش برداری، مصاحبه و کارت مشاهده انجام شد. سه نسخه قرآن خطی آستانه شاهچراغ شیراز، در ایران، به عنوان نمونه، از جامعه تحقیق، قرآن های خطی دوره تیموری موجود، با روش نمونه گیری تصادفی در نظر گرفته شده است. در دوره تیموری، به علت رواج اقلام سته در این دوره، قرآن ها با سه خط ثلث، نسخ و رقاع نوشته می شد. دردوران تیموری، نقوش گیاهی جایگزین نقوش هندسی شده و در ساختار ترکیب بندی صفحات بجز در قالب نقوش، تغییری خاصی بوجود نیامده است. در این دوره، جلدهای لاکی، با تزئینات با اشکال پرندگان، گلها، گیاهان، و نقوش ترنجی و هندسی دیده می شود.

کلمات کلیدی : تذهیب خوشنویسی نسخه خطی قرآن دوره تیموری شاهچراغ شیراز