راهنمای مدل نوسازی متوازن بافت‌های فرسوده شهری

راهنمای مدل نوسازی متوازن بافت‌های فرسوده شهری

علیرضا عندلیب1 محمدرضا ابراهیمی2 فاطمه علایی3

1) دانشیار و عضوهیئت علمی گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران،
2) کارشناس مسائل نوسازی
3) دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران،

کد IOI مقاله : XAAG-CBKCF
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری(5icsau.com)
چکیده :
    مبحث بافت‌های فرسوده در ایران، با وسعتی حدود 30 درصد مساحت شهری کشور، توجهات بسیاری را از سوی کارشناسان و مدیران شهری جلب نموده است. علی‌رغم اقدامات گسترده در زمینه نوسازی، آنچه تاکنون مسبب ناکارآمدی آن گردیده، ضعف شدید دانش در این حوزه و شکاف میان علم و عمل ارزیابی می‌شود. بنابراین طرح «نظریه نوسازی متوازن بافت‌های فرسوده شهری»، گامی مهم در ساماندهی پراکنده‌گویی‌های نوسازی محسوب شده و ارائه مدل مفهومی، خلا وجودیِ پل ارتباطی میان علم و عمل را پوشش می‌دهد. این مدل با هدف تغییر الگوی نوسازی تدوین شده و ضمن بهره‌گیری از مفاهیم نظریه سیستم‌ها، در ساختاری خوشه‌ای بافت فرسوده را به نه شبکه تقسیم می‌کند که عبارتند از اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی- مالی، فضایی- کالبدی، حرکت و دسترسی، زیست محیطی، فعالیتی-کارکردی، حقوقی- قانونی و مدیریتی- سیاستی؛ سپس در هر شبکه، اهداف، ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌ها را در راستای تدوین دوپارگی‌ها به عنوان کوچک‌ترین واحد تشخیص، شناسایی و سنجش توازن بررسی می‌نماید. با تعیین شاخص برای ه ردوپارگی، وزن‌دهی به آنها و محاسبه ضریب توازن دوپارگی، داده‌های اصلی ورودی به مدل را مهیا ساخته و نمایه اصلی را ترسیم می‌نماید. به این‌ترتیب ضریب توازن شبکه حاصل گردیده و از برهم نهی شبکه‌ها ضریب توازن سیستم محاسبه می‌شود. با این اطلاعات می‌توان به سه کاربست اصلی مدل که عبارتند از 1)ارزیابی توازن نوسازی بافت فرسوده در یک مقطع زمانی و تفسیر آن در قبل، حین و بعد از نوسازی، 2) تحلیل و تفسیر روند تحولات توازن نوسازی بافت فرسوده در مقاطع و دوره‌های مختلف زمانی و 3) ارائه الگوی مدیریت توازن بنیان نوسازی بافت فرسوده با رویکرد عدالت خواهانه، پیش نگرانه و پیش گیرانه، دست یافت. در این مقاله سعی شده، با بررسی اسنادی و کتابخانه‌ای، مطالعات میدانی و شیوه‌ی توصیفی-تحلیلی، ضمن بررسی مدل مفهومی نوسازی متوازن، راهنمایی جهت پیاده‌سازی آن با هدف تلفیق علم و عمل تجویز گردد.

کلمات کلیدی : بافت فرسوده نوسازی توازن مدل مفهومی