بررسی امکان تحقق پذیری تجلّی نورِ حکمت اشراق در معماری

پوریا دربند یوردشاهی¹ آرش محمدی فلاح² جواد شریف نژاد³

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری، مؤسسه آموزش عالی آفاق، ارومیه، ایران -
2) استادیار گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ارومیه،ایران -
3) استادیار گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ارومیه، ایران -

کد IOI مقاله : XACB-CBHFB
محل انتشار : کنفرانس عمران، معماری و شهرسازی کشور های جهان اسلام(cau2018.ir)
چکیده :
    رویکردها و گرایش‌های گوناگون در هنر و معماری همواره در طی زمان تغییر کرده‌اند، امروزه مسئله‌ی ((بحران معنوی)) مطرح است که برخی صاحب نظران بر این باورند که ریشه‌ی اصلی این مشکل، فاصله گرفتن هنر و معماری از ریشه‌ی حقیقی خود است. در صورتی که اگر اثر فراتر از فرم و ظاهر دارای معنا باشد، واقعی تلقی شده و ارزشمند است. حقیقت که خود ریشه در جهان شناسی دارد به تفصیل در طریقت‌های عرفانی و حکمی بحث شده‌است. ((حکمت اشراق)) که سهروردی آن را بنیان نهاده‌است، نه تنها به کشف و شهود حقیقت متعالی می‌پردازد بلکه ریشه‌های این طریقت را در ایران باستان نیز جستجو و بیان می‌کند. ((نور)) عنصر اصلی تعریف حکمت اشراق است که در تبیین اهداف غایی در فرم و فضای معماری می‌تواند نقش مهمی ایفا نماید. سوال پژوهش فوق این است که آیا نمود و تجلی ((نور)) به گونه‌ای که در حکمت اشراق بیان شده است، در هنر و معماری ممکن است؟ این پژوهش بر آن است که با بررسی معانی و مراتب ((نور)) در حکمت اشراق، مفهوم تجلی و چهارچوب نظری آن، چیستی هنر و معماری دینی و حضور حکمت در بطن آن‌ها امکان تحقق نمود یافتن نور در معماری را بررسی نموده و پاسخ دهد. در این فرآیند با بهره‌گیری از منابع و اسناد کتابخانه‌ای مطالعات صورت گرفته است که یک پژوهش بنیادی-نظری با ماهیت توصیفی می‌باشد.

کلمات کلیدی : حکمت در معماری حکمت اشراق معماری قدسی نور در معماری معماری اسلامی تجلی نور