بررسی اهمیت هیدروپلیتیک حوضه‌های آبریز مرزی

بررسی اهمیت هیدروپلیتیک حوضه‌های آبریز مرزی

علی شهیدی1 محسن پوررضا بیلندی2 سید مصطفی طباطبائی3

1) دانشیار گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند
2) استادیار گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند
3) دانشجوی دکتری منابع آب دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند

کد IOI مقاله : XADA-CZDAZ
محل انتشار : ششمین کنفرانس بین المللی علوم و مهندسی(6icesconf.com)
چکیده :
    در سال‌های اخیر افزایش روزافزون تقاضای آب و افزایش آسیب‌پذیری منابع آب و نیاز روزافزون کشورها به توسعه در زمینه‌های انرژی، صنعت و کشاورزی از یک طرف، از سوی دیگر عدم تطابق مرزهای جغرافیایی و سیاسی و وجود رودخانه‌های مرزی و منافع متضاد دولت‌ها رودخانه‌های مرزی را به موضوعی استراتژیک تبدیل کرده است. وضعیت سیاسی پر تنش منطقه خاورمیانه و وجود رودخانه‌های مرزی متنوع در ایران، ابعاد و دامنه مسائل این پهنه از جغرافیا را گسترده‌تر ساخته و لزوم توجه به هیدروپلیتیک در منطقه را برجسته‌تر می‌سازد. در این پژوهش وضعیت رودخانه‌های مرزی مشترک ایران با سایر همسایگان و آثار ایجاد سازه‌های آبی بر روی رودخانه‌ها بدون توجه به تاثیرات آن بر مناطق پایین دست حوضه واقع در کشور همسایه و نقش رودخانه‌های مرزی در ایجاد صلح و امنیت یا جنگ و ناامنی در منطقه مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که تعامل و ارتقای روابط هیدروپلیتیکی منطقه‌ای با تاکید بر ایجاد دیدگاه‌ مشترک و همسو کردن سیاست‌های بهره‌برداری از رودخانه بدون آسیب به حوضه آبریز می‌تواند بخشی از آب رودخانه‌های مشترک به عنوان منبع آبی مطمئن، با قابلیت برنامه‌ریزی با ریسک پایین را برای مدیران آب کشورها مطرح ساخته و در جلوگیری از خسارت‌های اقتصادی و آسیب‌ به منابع طبیعی و بروز معضلات اجتماعی ناشی از آن در ابعاد مختلف جلوگیری کند و با جایگزینی واژه جنگ آب به صلح و گفتمان آب موجبات توسعه در کنار صلح و امنیت را در منطقه فراهم آورد.

کلمات کلیدی : امنیت پایدار صلح آب مدیریت فرامرزی